PRAKTIKUMI, BROŠURE I POSTERI

KOMUNIKACIONA STRATEGIJA NAUČNO-STRUČNOG DRUŠTVA ZA UPRAVLJANJE RIZICIMA U VANREDNIM SITUACIJAMA (NSD-URVS)

Naučno istraživanje ,,Spremnost srednjih škola Sliva Zapadne Morave u Republici Srbiji za smanjenje rizika od katastrofa i upravlјanje vanrednim situacijama” imalo je za cilј istraživanje faktora koji su uticali na spremnost i kapacitete srednjih škola, organizacija građanskog društva i lokalnih samouprava, odnosno odelјenja za civilnu zaštitu na teritoriji Sliva Zapadne Morave u Srbiji u sprečavanju rizika od katastrofa u skladu sa Zakonom o smanjenju rizika od katastrofa i upravlјanju u vanrednim situacijama. Istraživanje je obuhvatilo analizu efikasnosti saradnje odelјenja civilne zaštite, srednjih škola i organizacija građanskog društva na teritoriji Sliva Zapadne Morave u pogledu integrisanog upravlјanja rizicima od katastrofa, zastuplјenost mladih i organizacija građanskog društva u reformi integrisanog upravlјanja rizicima od katastrofa, nivo spremnosti i faktore uticaja mladih na svest javnosti o važnosti smanjenja rizika od katastrofa, kao i razvijenost multisektorske saradnje srednjih škola, lokalnih samouprava i organizacija građanskog društva u pogledu smanjenja rizika od katastrofa. Opšta hipoteza istraživanja sugeriše da su nivo spremnosti i kapaciteta srednjih škola, lokalnih samouprava i organizacija građanskih društva na nižem nivou, da ne postoji dovolјno efikasna saradnja i zastuplјenost mladih u procesu reformi, kao i nedovolјno razvijena multisektorska saradnja, što je istraživanjem i potvrđeno. Koristeći višemetodski pristup, korišćeni su postojeći izvori podataka, dokumentacija, arhivska građa, kao i podaci generisani anketiranjem učenika, nastavnika i zaposlenih u odelјenjima civilne zaštite. Kvantitativna istraživačka tradicija korišćena je za analizu podataka, uklјučujući parametarske i neparametarske statističke tehnike. Rezultati analize pružili su uvid u efikasnost sistema pripreme za katastrofe u istraživanom području pružajući osnovu za dalјe preporuke i unapređenje sistema. Ispitivane teme obuhvataju različite aspekte pripreme za katastrofe, uklјučujući stavove o ulozi učenika, stepen pripremlјenosti škola, i želјu za dodatnom obukom nastavničkog osoblјa. Rezultati pokazuju široku podršku uklјučivanju učenika u aktivnosti smanjenja rizika od katastrofa, a predložene preporuke obuhvataju dodatnu obuku nastavnika, povećanje budžeta za obrazovanje o smanjenju rizika, jaču saradnju sa relevantnim institucijama, uvođenje praktičnih vežbi u obrazovni proces i unapređenje informisanosti o mogućnostima saradnje. Rezultati pokazuju dominantnu upotrebu interneta kao glavnog izvora informacija o katastrofama, istaknuvši značaj onlajn resursa u edukaciji. Nedostaci u saradnji škola sa stručnim institucijama i nizak stepen uklјučenosti roditelјa izazivaju potrebu za jačom partnerskom radnjom između obrazovnog sistema i zainteresovanih institucija. Stavovi učenika o uvođenju predmeta o katastrofama su različiti, što otvara pitanje potrebe za dodatnom analizom i prilagođavanjem nastavnih programa. Nedovolјno partnerstvo sa nevladinim organizacijama i civilnim društvom upućuje na potrebu za rasširenim obrazovanjem van formalnog obrazovnog okvira. Učenici izražavaju potrebu za praktičnom edukacijom i vežbanjem, ističući značaj simulacija evakuacije. Analiza stavova učenika u vezi sa pripremama za katastrofe otkriva visok stepen saglasnosti o uklјučivanju učenika u planove pripravnosti. Važno je istaći težnju učenika za uvođenjem predmeta o bezbednosnoj kulturi i njihovu svest o značaju individualnih priprema u vanrednim situacijama. U zaklјučku, istraživanje pruža značajne preporuke za unapređenje obrazovnih strategija i saradnje u oblasti katastrofalne spremnosti. Ove preporuke imaju za cilј podizanje obrazovnog standarda i unapređenje opšte bezbednosti u školama, stvarajući efikasan i celovit sistem pripreme za katastrofe u obrazovnom okruženju. Na osnovu zaklјučaka, predlažu se sledeće preporuke: škole bi trebalo aktivnije sarađivati sa stručnim institucijama kako bi obezbedile ažurirane i relevantne informacije o katastrofama; razviti mehanizme koji omogućavaju aktivno uklјučivanje roditelјa u edukaciju o katastrofama, kako bi se stvorila sinergija između škole i porodice; razmotriti mogućnosti za integrisanje materijala o katastrofama u druge nastavne predmete kako bi se ova tema adekvatnije pokrila u okviru postojećeg kurikuluma; podsticati korišćenje online resursa za edukaciju o katastrofama, pružajući učenicima pristup pouzdanim informacijama; razviti saradnju sa nevladinim organizacijama i civilnim društvom kako bi se unapredila dodatna edukacija izvan školskog programa o katastrofama; azviti praktične programe edukacije, uklјučujući simulacije evakuacije i vizualizaciju praktičnih primera, kako bi se pobolјšalo razumevanje i spremnost na reagovanje u slučaju katastrofe; implementirati simulacije katastrofa i vežbe evakuacije kako bi se učenici aktivno uklјučili u procese pripreme i razvijali veštine reagovanja; podsticati i motivisati nastavnike da sprovode vežbe evakuacije, edukuju se o postupcima reagovanja u vanrednim situacijama i prenose ova znanja na učenike; omogućiti učenicima da učestvuju u procesima izrade planova za katastrofe kako bi se ojačala njihova lična odgovornost i svest o rizicima; razviti i ojačati saradnju sa nadležnim organima za upravlјanje katastrofama, školama, i intervenciono-pasilačkim službama radi efikasnijeg obrazovanja učenika; razmotriti mogućnosti za uvođenje predmeta o Bezbednosnoj kulturi u nastavni plan i program kako bi se sistematski obrađivale teme smanjenja rizika od katastrofa; ojačati svest učenika o zakonskim obavezama u vezi sa smanjenjem rizika od katastrofa, kako bi se podstakla odgovornost i poštovanje propisa; sprovoditi edukaciju o pravilnom reagovanju u vanrednim situacijama i ojačati svest o rizicima; osigurati inkluzivnost u procesu priprema za katastrofe, uzimajući u obzir različite potrebe i sposobnosti učenika; organizacija dodatnih obuka za nastavnike trebala bi biti sveobuhvatna, uklјučujući teme kao što su prva pomoć, bezbednost učenika tokom katastrofa; intenziviranje saradnje sa ntervenciono- spasilačkim službama i nevladinim organizacijama treba uklјučivati redovne sastanke, zajedničke vežbe, kao i delјenje resursa i informacija. praktične vežbe trebaju biti integrisane u redovni nastavni plan i program, uz fokus na realističnim scenarijima koji se mogu javiti u određenoj zajednici; osim organizacije radionica i seminara, važno je razviti online platforme koje će omogućiti stalnu dostupnost informacija o saradnji sa intervenciono-spasilačkim službama i nevladinim organizacijama; unapređenje pristupa informacijama: organizovati obuke i radionice za nastavnike kako bi se unapredilo njihovo razumevanje smanjenja rizika od katastrofa; pozvati lokalne stručnjake za upravlјanje rizicima od katastrofa da dele svoje znanje sa nastavnicima i učenicima itd. Sve navedene preporuke mogu doprineti stvaranju efikasnijeg sistema obrazovanja o katastrofama, povećavajući nivo znanja, svesti i spremnosti učenika na adekvatno reagovanje u vanrednim situacijama. Ove preporuke imaju za cilј ojačanje sistema obrazovanja o katastrofama i saradnji škola sa svim relevantnim organizacijama, što će doprineti povećanju opšteg nivoa bezbednosti učenika i pripremlјenosti nastavnog osoblјa za reagovanje u slučaju vanrednih situacija. Usmerene ka različitim aspektima obrazovnog procesa, ove preporuke obezbeđuju kompleksan i celovit pristup u podizanju svesti i pripreme za katastrofe u obrazovnom sistemu.Scientific research titled „Readiness of High Schools in the West Morava River Basin in the Republic of Serbia for Disaster Risk Reduction and Emergency Management“ aimed to explore the factors influencing the readiness and capacities of high schools, civil society organizations, and local governments, including civil protection departments, in the West Morava River Basin in Serbia in preventing disaster risks in accordance with the Law on Disaster Risk Reduction and Emergency Management. The research included an analysis of the effectiveness of collaboration between civil protection departments, high schools, and civil society organizations in the West Morava River Basin regarding integrated disaster risk management, the involvement of youth and civil society organizations in the reform of integrated disaster risk management, the level of readiness, and the factors influencing youth in raising public awareness of the importance of disaster risk reduction, as well as the development of multisectoral collaboration between high schools, local governments, and civil society organizations in reducing disaster risks. The general hypothesis of the research suggests that the level of readiness and capacities of high schools, local governments, and civil society organizations are lower, there is insufficiently effective collaboration, limited youth representation in reform processes, and underdeveloped multisectoral cooperation, as confirmed by the research. Using a multi-method approach, existing data sources, documentation, archival material, and data generated through surveys of students, teachers, and employees in civil protection departments were utilized. Quantitative research methods were employed for data analysis, including parametric and non-parametric statistical techniques. The results of the analysis provided insights into the effectiveness of the disaster preparedness system in the researched area, laying the foundation for further recommendations and system improvement. Examined topics covered various aspects of disaster preparedness, including attitudes towards the role of students, the level of school preparedness, and the desire for additional training for teaching staff. The results indicate widespread support for involving students in disaster risk reduction activities, and the proposed recommendations include additional training for teachers, increased budgets for disaster risk education, stronger collaboration with relevant institutions, the introduction of practical exercises into the educational process, and enhanced awareness of collaboration opportunities. The results highlight the dominant use of the internet as the main source of information on disasters, emphasizing the importance of online resources in education. Weaknesses in school collaboration with specialized institutions and low parental involvement underscore the need for stronger collaboration between the education system and interested institutions. Student attitudes toward introducing disaster-related subjects vary, raising the need for additional analysis and curriculum adjustments. Insufficient partnership with non-governmental organizations and civil society indicates the need for expanded education beyond the formal educational framework. Students express the need for practical education and training, emphasizing the importance of evacuation simulations. Analyzing student attitudes regarding disaster preparedness reveals a high degree of agreement on involving students in preparedness plans. It is essential to emphasize students’ inclination towards introducing subjects on safety culture and their awareness of the importance of individual preparations in emergencies. In conclusion, the research provides significant recommendations for improving educational strategies and collaboration in the field of disaster preparedness. These recommendations aim to raise educational standards and enhance overall safety in schools, creating an efficient and comprehensive disaster preparedness system in the educational environment. Based on the conclusions, the following recommendations are proposed: 1. Schools should actively collaborate with specialized institutions to provide updated and relevant disaster information. 2. Develop mechanisms for actively involving parents in disaster education to create synergy between school and family. 3. Consider integrating disaster-related materials into other subjects to better cover this topic within the existing curriculum. 4. Encourage the use of online resources for disaster education, providing students access to reliable information. 5. Collaborate with non-governmental organizations and civil society to enhance additional disaster education beyond the school curriculum. 6. Develop practical education programs, including evacuation simulations, to improve understanding and preparedness for disaster response. 7. Implement disaster simulations and evacuation exercises for active student participation in preparation processes and skill development. 8. Encourage and motivate teachers to conduct evacuation exercises, educate themselves on emergency response procedures, and transfer this knowledge to students. 9. Allow students to participate in disaster preparedness planning processes to strengthen their personal responsibility and awareness of risks. 10. Develop and strengthen collaboration with relevant disaster management authorities, schools, and rescue services for more effective student education. 11. Consider introducing subjects on Safety Culture into the curriculum to systematically address disaster risk reduction topics. 12. Increase student awareness of legal obligations related to disaster risk reduction to promote responsibility and compliance with regulations. 13. Conduct education on proper emergency response and enhance awareness of risks. 14. Ensure inclusivity in disaster preparedness processes, considering the diverse needs and abilities of students. 15. Comprehensive teacher training should include topics such as first aid and student safety during disasters. 16. Intensify collaboration with rescue services and non-governmental organizations, including regular meetings, joint exercises, and resource and information sharing. 17. Integrate practical exercises into the regular curriculum, focusing on realistic scenarios that may occur in a specific community. 18. In addition to organizing workshops and seminars, it is important to develop online platforms that provide continuous access to information on collaboration with rescue services and non-governmental organizations. 19. Improve access to information: organize training and workshops for teachers to enhance their understanding of disaster risk reduction. 20. Invite local disaster risk management experts to share their knowledge with teachers and students, etc. All these recommendations can contribute to the creation of a more effective disaster education system, increasing students’ knowledge, awareness, and readiness to respond adequately in emergencies. These recommendations aim to strengthen the disaster education system and collaboration between schools and all relevant organizations, contributing to an overall increase in the safety of students and the preparedness of teaching staff to respond in emergency situations. Directed at various aspects of the educational process, these recommendations provide a complex and comprehensive approach to raising awareness and preparing for disasters in the education system.

KOMUNIKACIONA STRATEGIJA NAUČNO-STRUČNOG DRUŠTVA ZA UPRAVLJANJE RIZICIMA U VANREDNIM SITUACIJAMA (NSD-URVS)

Poštovani članovi Naučno-stručnog društva za upravljanje rizicima u vanrednim situacijama (NSD-URVS), kolege iz akademske zajednice i stručnjaci! Sa zadovoljstvom i ponosom vam predstavljam ključni dokument koji je rezultat našeg zajedničkog truda i predanosti – Komunikacionu strategiju Naučno-stručnog društva za upravljanje rizicima u vanrednim situacijama.  Ovaj dokument predstavlja temeljan okvir za unapređenje naše komunikacije, s ciljem da postanemo još efikasniji u doprinosu upravljanju rizicima u vanrednim situacijama. U današnje vreme brze i neprekidne razmene informacija, sposobnost pravilne komunikacije ključna je za uspešno suočavanje sa sve složenijim izazovima i rizicima koji nas okružuju. Upravljanje rizicima u vanrednim situacijama zahteva ne samo stručnost i posvećenost, već i transparentnost i efikasnu komunikaciju sa svim relevantnim akterima. Komunikaciona strategija koju imate pred sobom rezultat je saradnje stručnjaka iz različitih oblasti, članova našeg društva, čiji su doprinosi u oblikovanju ovog dokumenta od izuzetnog značaja. Njihovo znanje, iskustvo i entuzijazam stvorili su strategiju koja odražava najviše standarde i očekivanja. Ovom prilikom želim izraziti duboku zahvalnost svim članovima društva koji su aktivno učestvovali u procesu izrade ove strategije, kao i onima koji su pružili podršku i sugestije tokom njenog oblikovanja. Bez vaše predanosti i stručnosti, ova strategija ne bi imala svoju punu vrednost. Ovaj materijal objavlјen je uz finansijsku pomoć Evropske unije. Za njegovu sadržinu odgovorno je isklјučivo Naučno-stručno društvo za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama i ona nužno ne odražava stavove Evropske unije. Komunikaciona strategija je izrađena u okviru projekta – Razvoj i unapređenje komunikacione strategije organizacije Naučno-stručnog društva za upravljanje rizicima u vanrednim situacijama, u sklopu evropskoAg projekta „EU Resurs centar za civilno društvo u Srbiji“ (EURC) koji Beogradska otvorena škola sprovodi u partnerstvu s organizacijama civilnog društva. Hvala vam na podršci i angažovanju! Predsednik NSD-URVS – prof. dr Vladimir M. Cvetković, Univerzitet u Beogradu, Fakultet bezbednosti.

BROŠURa UČESNIKA NA DRUGOM NACIONALNOM SEMINARU IZ OBLASTI UPRAVLJANJA RIZICIMA U VANREDNIM SITUACIJAMA

Imamo zadovoljstvo da podelimo sa vama Brošuru učesnika na Drugom nacionalnom seminaru iz oblasti upravljanja rizicima u vanrednim situacijama 🇷🇸. Želimo da iskažemo duboku zahvalnost svima koji su prisustvovali ovom značajnom događaju, doprinoseći obogaćivanju diskusija i razmeni iskustava. Seminar je predstavljao izuzetnu priliku za okupljanje stručnjaka iz različitih sektora, koji su delili svoje znanje i perspektive u vezi sa upravljanjem rizicima u vanrednim situacijama. Raznolikost tema i bogatstvo iskustava doprineli su stvaranju inspirativnog okruženja, podstičući razvoj novih ideja i pristupa u oblasti bezbednosti. Brošura učesnika sadrži sažetak ključnih tema, prezentacija i zaključaka sa seminara. Nadamo se da će vam ova brošura pružiti korisne uvide i informacije, te da će biti izvor inspiracije za dalje istraživanje i razvoj u oblasti upravljanja rizicima. Vaš doprinos je od suštinskog značaja za uspeh seminara, te se zahvaljujemo na aktivnom učešću i angažovanju. Vaša stručnost i entuzijazam doprinose jačanju zajedničkih napora ka unapređenju sistema upravljanja rizicima u našoj zajednici. Ukoliko imate dodatna pitanja, sugestije ili povratne informacije o seminaru ili brošuri, slobodno nas kontaktirajte. Vaša mišljenja su nam važna i pomažu nam u daljem unapređenju naših aktivnosti i događanja. Još jednom, veliko hvala na vašem doprinosu i podršci. Radujemo se budućim susretima i zajedničkim naporima ka stvaranju sigurnijeg okruženja za sve. Srdačan pozdrav. Predsednik organizacionog odbora – Prof. dr Vladimir M. Cvetković, Univerzitet u Beogradu, Fakultet bezbednosti.

BROŠURa PREDAVAČA NA DRUGOM NACIONALNOM SEMINARU IZ OBLASTI UPRAVLJANJA RIZICIMA U VANREDNIM SITUACIJAMA

Drugi nacionalni seminar o upravljanju rizicima u vanrednim situacijama – Predstavljanje predavača! Dragi učesnici, s velikim uzbuđenjem želimo vam predstaviti impresivan tim predavača za ovogodišnji Drugi nacionalni seminar o upravljanju rizicima u vanrednim situacijama u organizaciji Naučno-stručnog Društva za Upravljanje Rizicima u Vanrednim Situacijama.  Ovi stručnjaci nisu samo vrhunski u svojim oblastima, već i lideri u multidisciplinarnom pristupu upravljanju rizicima u vanrednim situacijama. Njihovo bogato iskustvo postavlja temelj ovog događaja, pružajući vam priliku da učite od najboljih. Raznolikost njihovog iskustva donosi široku perspektivu koja će vam pomoći da sagledate izazove vanrednih situacija iz različitih uglova. Seminar je više od izuzetnih prezentacija; to je prilika za povezivanje s vrhunskim profesionalcima iz celog regiona. Očekujte ne samo edukativne prezentacije već i mogućnost proširenja svoje mreže, ostvarivanja kontakata s vrhunskim stručnjacima u oblasti upravljanja rizicima u vanrednim situacijama. S radošću vas pozdravljamo na ovogodišnjem seminaru (15.-17. decembar 2023.), posvećenom istraživanju i deljenju znanja u oblasti upravljanja rizicima u vanrednim situacijama. Očekujte duboke analize, konstruktivan dijalog i zajedničko promišljanje o najnovijim dostignućima u integrisanom upravljanju rizicima u vanrednim situacijama. Ovo je prilika da se povežemo, delimo ideje i gradimo mostove ka boljoj budućnosti u našem polju. Neka ova interakcija bude plodna, ispunjena raznovrsnim diskusijama i korisnim saznanjima. Hvala vam na prisustvu i doprinosu. Uživajte uskoro u danima pred nama, punim učenja i razmene iskustava! Dobrodošli na seminar koji će vam pružiti znanje, inspiraciju i priliku za uspostavljanje novih veza.  Preuzmite vašu knjižicu u kojoj su predstavljeni stručnjaci iz oblasti upravljanja rizicima u vanrednim situacijama. Predsednik organizacionog odbora – Prof. dr Vladimir M. Cvetković, Univerzitet u Beogradu, Fakultet bezbednosti.

Bezbednosni rizici i katastrofe

Praktikum ,,Bezbednosni rizici i katastrofe” je namenjen studentima osnovnih i master akademskih studija Fakulteta bezbednosti Univerziteta u Beogradu, Kriminalističko-policijskog univerziteta i drugih fakulteta, radi njihovog uvođenja u nastavno-naučnu disciplinu iz oblasti studija katastrofa. Praktikum je napisan na osnovu višegodišnjeg iskustva koje autor ima u oblasti naučno-istraživačkog i nastavnog rada u spomenutoj oblasti. Namenjen je realizaciji teorijskih i praktičnih vežbi studenata sa ciljem olakšavanja procesa učenja gradiva iz oblasti bezbednosnih rizika i katastrofa. 

Polazeći od multidisciplinarnosti predmeta proučavanja, praktikum se sastoji od brojnih teorijskih vežbi koje usmeravaju studente na najbitnije segmente gradiva, motivišući ih da se uključe u realizaciju časova na predviđenim vežbama. Praktikum obuhvata sledeće nastavne teme:  I  – Metodološke osnove istraživanja katastrofa; II – Fenomenologija katastrofa i opasnosti; III – Ugroženost od katastrofa; IV – Otpornost na katastrofe; V – Integrisano upravljanje rizicima od katastrofa; VI – Prevencija i ublažavanje rizika od katastrofa; VII – Pripremljenost za prirodne i antropogene katastrofe; VIII – Zaštita od prirodnih i antropogenih katastrofa; IX – Oporavak od prirodnih i antropogenih katastrofa; X – Informacioni sistemi i upravljanje rizicima od katastrofa; XI – Međunarodna saradnja u oblasti smanjenja rizika od katastrofa.  Svaki deo se sastoji od nekoliko vežbi u okviru kojih je studentima na samom početku dato uvodno razmatranje, zatim zadaci za vežbe i pitanja za diskusiju. Praktikum je napisan na osnovu većeg broja knjiga koje je autor napisao: Upravljanje rizicima u vanrednim situacijama; Zbirka propisa iz oblasti upravljanja rizicima od katastrofa; Metodologija istraživanja katastrofa i rizika: teorije, koncepti i metode; Prirodne katastrofe i obrazovanje; Policija i prirodne katastrofe; Evakuacija u prirodnim katastrofama; Percepcija rizika od vanrednih situacija itd. Takođe, prilikom pisanja praktikuma obuhvaćena je najnovija naučna literatura iz oblasti studija katastrofa.

Nadovezujući se na teorijske elaboracije metodoloških osnova istraživanja katastrofa, drugi deo praktikuma se odnosi na ,,Fenomenologiju katastrofa i opasnosti”. U okviru tog dela, studenti se upoznaju sa teorijskim sadržajima iz sledećih oblasti: pojam, priroda i karakteristike opasnosti; pojam i karakteristike katastrofa; klasifikacija opasnosti i katastrofa; litosferske katastrofe; atmosferske katastrofe; biosferske katastrofe; katastrofe izazvane tehničko-tehnološkim opasnostima; katastrofe izazvane upotrebom oružja za masovno uništavanje; posledice katastrofa; tendencije i prostorno-vremenska distribucija katastrofa; mitovi, etika, modeli i katastrofe. Realizacijom vežbi iz spomenutih nastavnih sadržaja stiču se osnovna znanja koja obezbeđuju: razumevanje pojmovnog određenja opasnosti i katastrofa, klasifikacije opasnosti i katastrofa, pojmovnog određenja zemlјotresa, klizišta, vulkanskih erupcija, poplava, bujica, cunamija, olujno-gradonosnih pojava, suša, ekstremno niskih i visokih temperatura, šumskog požara, epidemija, epizootija i epifitonoza, različitih vrsta tehničko-tehnoloških opasnosti, različitih vrsta oružja za masovno uništavanje, razumevanje različitih perspektiva posledica katastrofa, tendencija i prostorno-vremenskih distribucija katastrofa, mitova o katastrofama, etičkih pitanja i modela; upoznavanje osnovnih karakteristika opasnosti, različitih vrsta katastrofa, upoznavanje sa različitim kriterijumima klasifikasije katastrofa, upoznavanje sa osnovnim karakteristikama zemlјotresa, klizišta, vulkanskih erupcija, poplava, bujica, cunamija, olujno-gradonosnih pojava, suša, ekstremno niskih i visokih temperatura, šumskog požara, epidemija, epizootija i epifitonoza, različtih vrsta tehničko-tehnoloških opasnosti, različtih vrsta oružja za masovno uništavanje, upoznavanje sa zdravstvenim, fizičkim, ekološkim, ekonomskim i psihološkim posledicama katastrofa, upoznavanje sa katastrofama kroz istorijsku perspektivu i posledicama koje mogu prouzrokovati mitovi o katastrofama; opisivanje prirode opasnosti, karakteristika različitih prirodnih i antropogenih katastrofa, oprečnih perspektiva klasifikacije katastrofa, različitih vrsta zemlјotresa, klizišta, vulkanskih erupcija, poplava, bujica, cunamija, olujno-gradonosnih pojava, suša, ekstremno niskih i visokih temperatura, šumskog požara, epidemija, epizootija i epifitonoza, nuklearnih i radioloških katastrofa, industrijskih i transportnih katastrofa, katastrofa izazvanih opasnim materijama, ratnim razaranjima i požarima, opisivanje nuklearnog, biološkog, hemijskog i radiološkog oružja, kao i eksploziva visoke razorne moći, opisivanje karakteristika različitih posledica katastrofa, opisivanje katastrofa u svetskom i nacionalnom geoprostoru i etičkih principa u procesu upravlјanja rizicima o katastrofama; prepoznavanje najznačajnijih prirodnih i antropogenih opasnosti, različitih dimenzija katastrofa, osnovnih principa klasifikacije katastrofa, uzroka nastanka spomenutih katastrofa, prepoznavanje direktnih i indirektnih  uzroka nastanka hidrosferskih, atmosferskih i biosferskih katastrofa, različitih uzroka nastanka katastrofa izazvanih tehničko-tehnološkim opasnostima i zloupotrebom oružja za masovno uništavanje, različitih dimenzija i mogućnosti za sprečavanje i ublažavanje posledica katastrofa, mogućnosti korišćenja različitih baza podataka o katastrofama i različitih modela za interpretaciju komplikovane prirode stvarnosti.

Shodno proaktivnom delovanju lјudi u cilјu ublažavanja budućih posledica katastrofa, četvrti deo se odnosi na ,,Otpornost na katastrofe” i obuhvata vežbe koje se odnose na: pojam i karakteristike otpornosti na katastrofe; dimenzije otpornosti na katastrofe; analiza i merenje otpornosti: globalni indikatori; lokalni indikatori otpornosti na katastrofe; unapređenje i komponente otpornosti na katastrofe.  Realizacijom vežbi iz spomenutih nastavnih sadržaja stiču se osnovna znanja koja obezbeđuju razumevanje osnovnih karakteristika definicije otpornosti na katastrofe, različitih dimenzija otpornosti na katastrofe, načina analize i merenja otpornosti, lokalnih indikatora otpornosti na katastrofe, mnogostrukih načina unapređenja otpornosti na katastrofe; upoznavanje sa: različitim definicijama otpornosti na katastrofe, otpornošću kao biofizičkim i socijalnim atributom i atributa određenog područja, evolucijom razvoja indikatora za merenje otpornosti na katastrofe, osnovnim karakteristikama različitih indikatora za merenje otpornosti na katastrofe, kao i sa širokim spektrom aktivnosti za unapređenje kapaciteta lokalnih zajednica za ublažavanje rizika od katastrofa; opisivanje multidisciplinarnog okvira otpornosti na katastrofe, trodimenzionalnog modela otpornosti na katastrofe, različitih globalnih indikatora otpornosti na katastrofe, konkretnih indikatora za merenje otpornosti na specifične katastrofe i komunikacionih strategija za integrisano ublažavanje rizika od katastrofa; prepoznavanje multidisciplinarnog okvira za razumevanje otpornosti na katastrofe, osnovnih karakteristika četvorodimenzionalnog okvira otpornosti koji obuhvata robusnost, redundanciju, snalažlјivost i brzinu, sticanje znanja o osnovnim karakteristikama otpornosti građana, domaćinstva i lokalne zajednice, inženjerska, institucionalna i ekološka otpornost, prepoznavanje obeležja raznovrsnih indikatora otpornosti na katastrofe, osnovnih prednosti i nedostataka lokalnih indikatora za merenje otpornosti na katastrofe i osnovnih karakteristika konceptualnog pregleda komunikacionih strategija za unapređenje otpornosti na katastrofe.

U okviru petog dela praktikuma koji se odnosi na ,,Integrisano upravlјanje rizicima od katastrofa“  obuhvaćene su vežbe koji se odnose na: pojam, vrste i karakteristike rizika od katastrofa; proces upravlјanja rizicima od katastrofa; konceptualni okvir i indikatori upravlјanja rizicima od katastrofa; modeli procene rizika od katastrofa; mape rizika i problemi analize rizika; metodologija procene rizika; informisanje javnosti o rizicima od katastrofa. Realizacijom vežbi iz spomenutih nastavnih sadržaja stiču se osnovna znanja koja obezbeđuju: razumevanje pojmovnog određenja rizika od katastrofa i procesa upravlјanja rizicima od katastrofa, konceptualnog okvira upravlјanja rizicima od katastrofa, modela procene rizika od katastrofa, metodologije procene rizika od katastrofa i načina informisanja javnosti o rizicima od katastrofa; upoznavanje sa: različitim vrstama rizika od katastrofa, klјučnim koracima u procesu upravlјanja rizicima od katastrofa, osnovnim indikatorima upravlјanja rizicima od katastrofa, klјučnim parametrima za ocenjivanje modela procene rizika, različitim mapama rizika od katastrofa, procedurama informisanja javnosti o rizicima od katastrofa; opisivanje karakteristika rizika od katastrofa, konceptualnog pregleda integrisanog upravlјanja rizicima od katastrofa, konkretnih indikatora upravlјanja rizicima od katastrofa, specifičnih dinamičkih modela, različitih problema procene rizika, metoda prikuplјanja i diseminacije informacija o rizicima; prepoznavanje različitih koncepata upravlјanja u katastrofama, osnovnih karakteristika različitih faza upravlјanja, prednosti i nedostataka indikatora upravlјanja rizicima od katastrofa, različitih konceptualnih okvira smanjenja rizika od katastrofa, metoda procene rizika od katastrofa, kao i načina funkcionisanja informisanja o rizicima od katastrofa u praksi.

Polazeći od značaja proaktivnog sprečavanja ili ublažavanja posledica katastrofa, šesto poglavlјe se odnosi na ,,Prevenciju i ublažavanje rizika od katastrofa“ i u okviru njega se obrađuju sledeće nastavne jedinice: Pojam ublažavanja rizika od katastrofa; Strategije i mere za ublažavanje rizika od katastrofa; Funkcije ublažavanja rizika od katastrofa; Ublažavanje rizika od katastrofa izazvanih prirodnim opasnostima; Ublažavanje rizika od katastrofa izazvanih tehničko-tehnološkim opasnostima; Društvene mreže i smanjenje rizika od katastrofa. Realizacijom vežbi iz spomenutih nastavnih sadržaja stiču se osnovna znanja koja obezbeđuju: razumevanje klјučnih cilјeva ublažavanja rizika od katastrofa, kratkoročnih i dugoročnih mera za ublažavanje rizika od katastrofa, funkcija ublažavanja rizika od katastrofa, mogućnosti ublažavanja rizika od litosferskih katastrofa, načina ublažavanja rizika od tehničko-tehnoloških katastrofa, načina korišćenja društvenih mreža u procesu upravlјanja u katastrofama; upoznavanje sa: osnovnim karakteristikama ublažavanja rizika, osnovnim strategijama za ublažavanje rizika, načinima smanjenja verovatnoće nastanka katastrofa, karakteristikama konkretnih mera ublažavanja rizika od katastrofa, konkretnim merama ublažavanja rizika od tehničko-tehnoloških katastrofa, osnovnim karakteristikama korišćenja društvenih mreža u procesu upravlјanja u katastrofama; opisivanje specifičnih stadijuma nastanka i razvoja katastrofe, opštih strukturnih i nestrukturnih mera za ublažavanje rizika od katastrofa, načina smanjenja posledica od katastrofa, načina ublažavanja rizika od hidrosferskih katastrofa, različitih mera ublažavanja rizika od katastrofa, mogućnosti korišćenja društvenih mreža u cilјu ublažavanja rizika od katastrofa; prepoznavanje konkretnih strukturnih i nestrukturnih mera ublažavanja rizika od katastrofa, mogućnosti primene konkretnih mera za ublažavanje rizika od katastrofa, različitih mogućnosti za izbegavanje ili transfer rizika, mogućnosti za ublažavanje rizika od katastrofa, mogućnosti korišćenja mera za ublažavanje rizika od katastrofa, osnovnih karakteristika različitih društvenih mreža.

U okviru sedmog poglavlјa koji se odnosi na ,,Pripremlјenost za prirodne i antropogene katastrofe“ razrađuju se sledeći nastavni sadržaji: baze podataka o rizicima od katastrofa; vrste i karakteristike pripremlјenosti za reagovanje na katastrofe; faktori uticaja na pripremlјenost za katastrofe; pripremlјenost za katastrofe izazvane tehničko-tehnološkim opasnostima; planiranje u uslovima katastrofa; oprema i zalihe za reagovanje u uslovima katastrofa. Realizacijom vežbi iz spomenutih nastavnih sadržaja stiču se osnovna znanja koja obezbeđuju: Razumevanje pojmovnog određenja pripremlјenosti i različitih vrsta pripremlјenosti za katastrofe, različitih načina obučavanja građana, pripremlјenosti za katastrofe izazvane tehničko-tehnološkim opasnostima, osnovnih karakteristika procesa planiranja u uslovima katastrofa, neophodnosti posedovanja opreme i zalihe za reagovanje; upoznavanje sa: različitim definicijama pripremlјenosti, razlikama u pripremlјenosti shodno demografskim i socio-ekonomskim faktorima, značajem obrazovanja u procesu ublažavanja rizika od katastrofa, konkretnim merama pripremlјenosti za reagovanje, različitim fazama planiranja, konkretnim i neophodnim zalihama i opremom; opisivanje sadržaja i obima pojma pripremlјenosti, različitih dimenzija pripremlјenosti, budućih pravaca razvoja visokog obrazovanja, načina pripremlјenosti za različite vrste tehničko-tehnoloških katastrofa, osnovnih planova zaštite i spasavanja, razloga za posedovanje opreme i zalihe za reagovanje; prepoznavanje osnovnih karakteristika različitih definicija pripremlјenosti, osnovnih karakteristika pripremlјenosti, uloge porodice u procesu smanjenja rizika od katastrofa, različitih prednosti i nedostataka mera pripremlјenosti za tehničko-tehnološke katastrofe, pravnog okvira planiranja u uslovima katastrofa i mogućnosti za korišćenje opreme i zalihe za reagovanje.

Kada proaktivne mere ne ostvare svoju svrhu, pristupa se preduzimanju nizu reaktivnih mera sa cilјem zaštite i spasavanja lјudi u uslovima katastrofa. Upravo zato, osmo poglavlјe se odnosi na ,,Zaštitu od prirodnih i antropogenih katastrofa“ i u okviru njega obrađuju se sledeći nastavni sadržaji: Pojam zaštite od prirodnih i antropogenih katastrofa; Planiranje i mere zaštite od katastrofa; Organizacija i nadležnosti interventno-spasilačkih službi; Volontiranje u uslovima katastrofa. Realizacijom vežbi iz spomenutih nastavnih sadržaja stiču se osnovna znanja koja obezbeđuju: razumevanje pojmovnog određena zaštite odnosno odgovora na rizike od katastrofa, procesa planiranja mera zaštite od katastrofa, nadležnosti različitih interventno-spasilačkih službi, karakteristika volontiranja u uslovima katastrofa, načina funkcionisanja medija u uslovima katastrofa; upoznavanje sa: osnovnim principima zaštite od katastrofa, konkrentim merama zaštite od katastrofa, organizacijom rada na strateškom, taktičkom i operativnom nivou, različitim vrstama volontiranja, preporukama u radu sa novinarima; opisivanje različitih mehanizama zaštite od katastrofa, procedura primene mera zaštite od katastrofa, rada službi u uslovima katastrofa, motiva za volontiranje u uslovima katastrofa, načina medijskog izveštavanja; prepoznavanje osnovnih mera zaštite od katastrofa, različitih taktičkih mogućnosti primene mera zaštite od katastrofa, taktike postupanja različitih službi u katastrofama, barijera volontiranja u uslovima katastrofa i barijera u radu sa medijskim organizacijama.
Nakon preduzetih mera zaštite i spasavanja lјudi u uslovima katastrofa, pristupa se kratkoročnom i dugoročnom oporavku od prirodnih i antropogenih katastrofa. U okviru devetog poglavlјa razmatraju se sledeći nastavni sadržaji: Pojam i faze oporavka od katastrofa; Dimenzije i izazovi oporavka od katastrofa; Planiranje oporavka od katastrofa; Organizaciona pitanja oporavka od katastrofa. Realizacijom vežbi iz spomenutih nastavnih sadržaja stiču se osnovna znanja koja obezbeđuju: razumevanje načina definisanja oporavka od katastrofe, različitih dimenzija oporavka od katastrofa, procesa planiranja oporavka od katastrofa, organizacionih dimenzija oporavka od katastrofa; upoznavanje sa: faktorima od kojih zavisi uspešnost oporavka od katastrofa, mnogobrojnim faktorima koji utiču na oporavak od katastrofa, različitim vrstama planiranja, različitim mogućnostima korišćenja donacija; opisivanje mera oporavka od katastrofa, raznovrsnih izazova oporavka od katastrofa, karakteristika kratkoročnog i dugoročnog planiranja oporavka od katastrofa, izazova sa kojima se susreću menadžeri rizika od katastrofa u procesu planiranja oporavka od katastrofa; prepoznavanje vremenskog perioda u kojem se preduzimaju različite aktivnosti, različitih društveno-psiholoških faktora oporavka od katastrofa, sticanje znanja o obnavlјanju usluga nakon katastrofa i oporavku kritične infrastrukture, prepoznavanje različitih modela oporavka od katastrofa i kompleknosti oporavka od katastrofa.

U okviru desetog poglavlјa koje se odnosi na ,,Informacione sisteme podrške upravlјanju u katastrofama“ razmatraju se sledeći nastavni sadržaji: Baze podataka o rizicima od katastrofa; servisi za upravlјanje rizicima od katastrofa; Geografski informacioni sistemi i smanjenje rizika od katastrofa; Pametni sistemi odgovora na katastrofe. Realizacijom vežbi iz spomenutih nastavnih sadržaja stiču se osnovna znanja koja obezbeđuju: razumevanje mogućnosti korišćenja baza podataka o rizicima od katastrofa, načina funkcionisanja servisa copernicus, ukupnog potencijala geografskih informacionih sistema za smanjenje rizika od katastrofa, načina korišćenja pametnih sistema odgovora na katastrofe; upoznavanje sa: osnovnim karakteristikama različitih baza podataka, servisa za mapiranje rizika od opasnosti, geografskih informacionih sistema, različitim alatima i njihovim mogućnostima; opisivanje osnovnih cilјeva razvijanja informacionih sistema, najvažnijih cilјeva unapređenog informacionog sistema za požare, osnovnih interaktivnih podsistema, globalnog monitoring centra za požare; prepoznavanje načina korišćenja različitih baza podataka o katastrofama, mogućnosti korišćenja satelitskog dalјinskog očitavanja i pametnih mobilnih mreža, uslova za korišćenje složenih geografskih informacionih sistema i osnovnih karakteristika inicijativa za procenu gubitaka od katastrofa.
U okviru jedanaestog poglavlјa ,,Međunarodna saradnja u oblasti smanjenja rizika od katastrofa“ obrađuju se sledeći nastavni sadržaji: Pojam i karakteristike međunarodne saradnje u oblasti smanjenja rizika od katastrofa; Institucionalne i pravne osnove međunarodne saradnje u oblasti katastrofe; Postupci i preduslovi za traženje međunarodne pomoći u slučaju katastrofa i međunarodne i regionalne organizacije relevantne za smanjenje rizika od katastrofa. Realizacijom vežbi iz spomenutih nastavnih sadržaja stiču se osnovna znanja koja obezbeđuju: Razumevanje pravnog okvira međunarodne saradnje u katastrofama, institucionalne osnove međunarodne saradnje u oblasti katastrofa, postupka traženja međunarodne pomoći u katastrofama, međunarodnih organizacija relevantnih za smanjenje rizika od katastrofa; upoznavanje sa: procedurama traženja i pružanja međunarodne pomoći, pravnim osnovama međuanrodne saradnje u oblasti katastrofa, procedurama slanja međunarodne pomoći u katastrofama, regionalnim organizacijama relevantnim za smanjenje rizika od katastrofa; opisivanje karakteristika međunarodne saradnje u oblasti katastrofe, osnovnih karakteristika saradnje u oblasti katastrofe, poteškoća prilikom slanja i primanja međunarodne pomoći u katastrofama, nadležnosti različitih organizacija relevantnih za smanjenje rizika od katastrofa; prepoznavanje poteškoća u međunarodnoj saradnji u oblasti katastrofa, prepoznavanje osnovnih principa okvira iz sendaja, različitih načina pružanja pomoći ugroženim lјudima i osnovnih zadataka različitih organizacija od značaja za smanjenje rizika od katastrofa.

Na kraju, u okviru dvanaestog poglavlјa ,,Pravni okvir smanjenja rizika od katastrofa“ razmatraju se nastavni sadržaji kao što su: međunarodni pravni okvir smanjenja rizika od katastrofa – Okvir iz Sendaja, Hjoga, međunarodna strategija za smanjenje rizika od katastrofa; nacionalno-pravni okvir smanjenja rizika od katastrofa – strategije, zakoni i podzakonski akti. Realizacijom vežbi iz spomenutih nastavnih sadržaja stiču se osnovna znanja koja obezbeđuju: razumevanje pravnog okvira smanjenja rizika od katastrofa, hjogo okvira za delovanje, nacionalnog pravnog okvira smanjenja rizika od katastrofa; upoznavanje sa: osnovnim međunarodnim pravnim okvirom smanjenja rizika od katastrofa, međunarodnom strategijom smanjenja rizika od katastrofa, različitim zakonskim i podzakonskim propisima; opisivanje konkretnih odredbi različitih međunarodnih konvencija, prioriteta hjogo okvira za delovanje, osnovnih uredbi iz oblasti smanjenja rizika od katastrofa; prepoznavanje prioriteta različitih međunarodnih konvencija, osnovnih principa različitih usvojenih okvira i osnovnih pravilnika iz oblasti smanjenja rizika od katastrofa.

Referenca: Cvetković, V. (2021). Bezbednosni rizici i katastrofe. Beograd: Naučno-stručno društvo za upravljanje rizicima u vanrednim situacijama.

UPRAVLJANJE RIZICIMA I SISTEMI ZAŠTITE I SPASAVANJA OD KATASTROFA

Praktikum ,,Upravljanje rizicima i sistemi zaštite i spasavanja od katastrofa“ je namenjen studentima osnovnih i master akademskih studija Fakulteta bezbednosti Univerziteta u Beogradu, Kriminalističko-policijskog univerziteta i drugih fakulteta radi njihovog uvođenja u nastavno-naučnu disciplinu iz oblasti studija katastrofa. Praktikum je napisan na osnovu višegodišnjeg iskustva koje autor ima u radu sa studentima spomenutih fakulteta. Namenjen je realizaciji teorijskih i praktičnih vežbi studenata sa ciljem olakšavanja procesa učenja gradiva iz oblasti upravljanja rizicima i sistema zaštite i spasavanja od katastrofa. Polazeći od multidisciplinarnosti predmeta proučavanja, praktikum se sastoji od brojnih teorijskih vežbi koje usmeravaju studente na najbitnije segmente gradiva motivišući ih da se uključe u realizaciju časova na predviđenim vežbama. Praktikum obuhvata sledeće nastavne teme: I – Katastrofe i opasnosti: teorije, koncepti i metode; II – Ugroženost, otpornost i metode istraživanja katastrofa; III – Rizik od katastrofa: metodologija procene i planovi zaštite i spasavanja; IV – Nacionalni i međunarodni pravni okvir smanjenja rizika od katastrofa; V – Pripremljenost i ublažavanje rizika od katastrofa; VI – Sistem zaštite i spasavanja od katastrofa: odgovor i oporavak; VII – Informacioni sistemi podrške upravljanja rizicima od katastrofa i međunarodna saradnja. Svaki deo se sastoji od nekoliko vežbi u okviru kojih je studentima na samom početku dato uvodno razmatranje, zatim zadaci za vežbe, pitanja za diskusiju i preporučena literatura. Prilikom pisanja praktikuma obuhvaćena je najnovija literatura iz oblasti studija katastrofa. Autor iskazuje posebnu zahvalnost recenzentima prof. dr Vladimiru Jakovljeviću, prof. dr Slavoljubu Dragićeviću i prof. dr Draganu Mlađanu koji su svojim stručnim sugestijama u velikoj meri unapredili praktikum. Posebnu zahvalnost autor duguje uredniku prof. dr Bobanu Milojkoviću za višegodišnju podršku i usmeravanje ka unapređivanju nastavno-naučne discipline iz oblasti studija katastrofa.

U prvom delu praktikuma koji se odnosi na ,,Katastrofe i opasnosti: teorije, koncepte i metode” studenti se upoznaju sa teorijskim sadržajima iz sledećih oblasti: pojmovno određenje i klasifikacija katastrofa; prirodne i tehnološke katastrofe; i upravlјanje u uslovima katastrofa. Realizacijom vežbi iz spomenutih sadržaja stiču se osnovna znanja u pogledu razumevanja: fenomenologije prirodnih i tehnoloških katastrofa, teorijskih pristupa proučavanja katastrofa i relevantnih paradigmi, evolucije teorijskog definisanja katastrofa i drugih povezanih koncepata, integrisanog upravlјanja u uslovima katastrofa itd. Nadovezujući se na teorijske elaboracije fenomenoloških dimenzija katastrofa i opasnosti, drugi deo praktikuma se odnosi na ,,Ugroženost, otpornost i metode istraživanja katastrofa”. U okviru tog dela, studenti stiču neophodna znanja u vezi koncepta ugroženosti (ranjivosti) i koncepta otpornosti od katastrofa; i metoda istraživanja katastrofa. Navedene tematske oblasti su usmerene ka opisivanju: višedimenzionalne prirode ugroženosti lјudi, lokalne zajednice i kritične infrastrukture; primene koncepta otpornosti u cilјu unapređenja bezbednosti lјudi i njihove imovine; evolucije studija katastrofa, kao i unapređivanju metoda istraživanja katastrofa u okvirima kvantitativne i kvalitativne istraživačke tradicije.

Polazeći od značaja proaktivnog delovanja lјudi u cilјu ublažavanja budućih posledica katastrofa, treći deo se odnosi na ,,Rizik od katastrofa: metodologija procene i planovi zaštite i spasavanja” i obuhvata vežbe koje se odnose na: pojam i percepciju rizika od katastrofa; upravlјanje rizicima od katastrofa i metodologiju procene rizika i planove zaštite i spasavanja od katastrofa. Spomenuti nastavni sadržaji omogućavaju studentima da razumeju teorijsko određenje i karakteristike rizika; sagledaju faze upravlјanja rizicima, kao i metodologiju procene rizika i načine izrade planova zaštite i spasavanja od katastrofa.  U velikom broju zakonskih i podzakonskih propisa reguliše se oblast smanjenja rizika od katastrofa. Nјihovo poznavanje je preduslov za uspešno upravlјanje rizicima od katastrofa. U četvrtom delu praktikuma ,,Nacionalni i međunarodni pravni okvir smanjenja rizika od katastrofa” studenti stiču znanja iz tematskih celina koje se odnose na međunarodni i nacionalni pravni okvir smanjenja rizika od katastrofa ali i na podzakonske akte kojima se bliže uređuje propisana problematika. U okviru teorijskih vežbi koje se odnose na pravni okvir i katastrofe studenti stiču znanja u pogledu odredbi najznačajnijih međunarodnih i nacionalnih propisa koji regulišu preventivnu i represivnu delatnost sistema zaštite i spasavanja. 

U petom delu  koji se odnosi na ,,Pripremlјenost i ublažavanje rizika od katastrofa”, kao i u šestom ,,Sistem zaštite i spasavanja od katastrofa: odgovor i oporavak” studenti stiču neophodna znanja iz tematskih celina koje se odnose na: pripremlјenost za prirodne i tehnološke katastrofe; ublažavanje prirodnih i tehnoloških katastrofa; sistem zaštite i spasavanja od prirodnih i tehnoloških katastrofa, kao i oporavak od posledica prirodnih i tehnoloških katastrofa. Nakon realizacije spomenutih teorijskih vežbi studenti unapređuju neophodna znanja u pogledu složene prirode aktivnosti pripreme različitih subjekata i snaga zaštite i spasavanja, kao mera i radnji koje se preduzimaju za vreme ili nakon katastrofa u cilјu zaštite i spasavanja života i zdravlјa lјudi. U poslednjem delu praktikuma ,,Informacioni sistemi podrške upravlјanja u uslovima katastrofa i međunarodna saradnja” razmatraju se baze podataka o rizicima od katastrofa, geografski informacioni sistemi i smanjenje rizika od katastrofa; kao i međunarodna saradnja u cilјu pružanja neophodne humanitarne pomoći. Studenti stiču znanje u pogledu različitih informacionih tehnologija i baza podataka koje se koriste u procesu planiranja i reagovanja u uslovima katastrofa.

S obzirom na poslove koje će studenti obavlјati nakon završenih spomenutih fakulteta, praktikum je koncipiran u predočenim tematskim celinama sa cilјem da se kroz aktivno učešće studenata u procesu nastave savlada gradivo na jednostavan i efikasan način. Svakako,  uslovi za polaganje ispita su  ispravno popunjene vežbe iz praktikuma i aktivno učestvovanje u davanju odgovora na pitanja predviđena u delu ,,pitanja za diskusiju”. Nastavnik svojim potpisom u praktikumu potvrđuje da su popunjene sve vežbe iz praktikuma. Uslov za učestvovanje i realizaciju teorijskih i praktičnih vežbi jeste posedovanje praktikuma, sveske za beleške kao i predviđene literature. Prisustvo predavanjima i vežbama je obavezno, a moguće je nadoknaditi opravdane izostanke.
 
Referenca: Cvetković, V. (2019). Upravljanje rizicima i sistemi zaštite i spasavanja od katastrofa. Beograd: Naučno-stručno društvo za upravljanje rizicima u vanrednim situacijama.

EDUKATIVNE BROŠURE

ULOGA LOKALNE ZAJEDNICE U SMANJENJU RIZIKA OD KATASTROFA

ULOGA LOKALNE ZAJEDNICE U SMANJENJU RIZIKA OD KATASTROFA
ULOGA LOKALNE ZAJEDNICE U SMANJENJU RIZIKA OD KATASTROFA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM OPASNIM MATERIJAMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM OPASNIM MATERIJAMA
EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM OPASNIM MATERIJAMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM LAVINAMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM LAVINAMA
EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM LAVINAMA

KLJUČNE PREPORUKE ZA USPEŠNO KOMUNICIRANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA

KLJUČNE PREPORUKE ZA USPEŠNO KOMUNICIRANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA
KLJUČNE PREPORUKE ZA USPEŠNO KOMUNICIRANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM ŠUMSKIM POŽARIMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM ŠUMSKIM POŽARIMA
EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM ŠUMSKIM POŽARIMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM SUŠAMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM SUŠAMA​
EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM SUŠAMA​

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM EKSTREMNIM TEMPERATURAMA

📚 Edukativna brošura: Aktivno učešće građana u smanjenju rizika od katastrofa 🌍🤝 🏡🤝📢 Važno je da se pripremimo za nepredviđene situacije! Zajedno možemo smanjiti rizik od katastrofa i bolje se zaštititi. Evo nekoliko korisnih saveta kako da aktivno doprinesete bezbednosti vaše zajednice:
📚 Edukativna brošura: Aktivno učešće građana u smanjenju rizika od katastrofa 🌍🤝 🏡🤝📢 Važno je da se pripremimo za nepredviđene situacije! Zajedno možemo smanjiti rizik od katastrofa i bolje se zaštititi. Evo nekoliko korisnih saveta kako da aktivno doprinesete bezbednosti vaše zajednice:

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM EKSTREMNIM TEMPERATURAMA

Edukativna brošura o postupanju u vanrednim situacijama izazvanim ekstremnim temperaturama
Edukativna brošura o postupanju u vanrednim situacijama izazvanim ekstremnim temperaturama

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM CUNAMIJEM

Edukativna brošura sa uputstvima za postupanje u vanrednim situacijama izazvanim cunamijem
Edukativna brošura sa uputstvima za postupanje u vanrednim situacijama izazvanim cunamijem

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM EPIDEMIJAMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM EPIDEMIJAMA
EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM EPIDEMIJAMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM VULKANSKIM ERUPCIJAMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM VULKANSKIM ERUPCIJAMA
EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM VULKANSKIM ERUPCIJAMA

ULOGA ŠKOLA U SMANJENJU RIZIKA OD KATASTROFA

⭐Edukativna brošura ➡️ Uloga škola u smanjenju rizika od katastrofa ➡️ Izdavač: Naučno-stručno društvo za upravljanje rizicima u vanrednim situacijama Opširnije: – Obrazovanje ne samo da ima za cilj pružanje znanja i veština, već takođe ima za cilj da podstakne pojedince i grupe da prepoznaju važnost pripreme i preventivnih mera u slučaju katastrofa.
⭐Edukativna brošura ➡️ Uloga škola u smanjenju rizika od katastrofa ➡️ Izdavač: Naučno-stručno društvo za upravljanje rizicima u vanrednim situacijama Opširnije: – Obrazovanje ne samo da ima za cilj pružanje znanja i veština, već takođe ima za cilj da podstakne pojedince i grupe da prepoznaju važnost pripreme i preventivnih mera u slučaju katastrofa.

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM OLUJAMA

⭐Edukativna brošura ➡️ Uloga škola u smanjenju rizika od katastrofa ➡️ Izdavač: Naučno-stručno društvo za upravljanje rizicima u vanrednim situacijama Opširnije: – Obrazovanje ne samo da ima za cilj pružanje znanja i veština, već takođe ima za cilj da podstakne pojedince i grupe da prepoznaju važnost pripreme i preventivnih mera u slučaju katastrofa.

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM KLIZIŠTIMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM KLIZIŠTIMA
EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM KLIZIŠTIMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM ZEMLJOTRESIMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM ZEMLJOTRESIMA
EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM ZEMLJOTRESIMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM POŽARIMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM POŽARIMA
EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM POŽARIMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM POPLAVAMA

EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM POPLAVAMA
EDUKATIVNA BROŠURA - UPUTSTVO ZA POSTUPANJE U VANREDNIM SITUACIJAMA IZAZVANIM POPLAVAMA

BROŠURA NAUČNO-STRUČNOG DRUŠTVA ZA UPRAVLJANJE RIZICIMA U VANREDNIM SITUACIJAMA - PREDSEDNIK PROF. DR VLADIMIR M. CVETKOVIĆ

BROŠURA NAUČNO-STRUČNOG DRUŠTVA ZA UPRAVLJANJE RIZICIMA U VANREDNIM SITUACIJAMA
BROŠURA NAUČNO-STRUČNOG DRUŠTVA ZA UPRAVLJANJE RIZICIMA U VANREDNIM SITUACIJAMA

BROŠURA MEĐUNARODNOG ČASOPISA O UPRAVLJANJU RIZICIMA OD KATASTROFA (INTERNATIONAL JOURNAL OF DISASTER RISK MANAGEMENT)

BROŠURA MEĐUNARODNOG ČASOPISA O UPRAVLJANJU RIZICIMA OD KATASTROFA (INTERNATIONAL JOURNAL OF DISASTER RISK MANAGEMENT)
BROŠURA MEĐUNARODNOG ČASOPISA O UPRAVLJANJU RIZICIMA OD KATASTROFA (INTERNATIONAL JOURNAL OF DISASTER RISK MANAGEMENT)

BROŠURA (BOOKLET) MEĐUNARODNOG ČASOPISA O UPRAVLJANJU RIZICIMA OD KATASTROFA (INTERNATIONAL JOURNAL OF DISASTER RISK MANAGEMENT)

INFORMATIVNI POSTERI

POSTER DRUGOG NACIONALNOG SEMINARA IZ OBLASTI UPRAVLJANJA RIZICIMA U VANREDNIM SITUACIJAMA, DECEMBAR 2023. GODINE

POSTER DRUGOG NACIONALNOG SEMINARA IZ OBLASTI UPRAVLJANJA RIZICIMA U VANREDNIM SITUACIJAMA, DECEMBAR 2023. GODINE

POZIV ZA PETU OSNOVNU BEZBEDNOSNU OBUKU IZ OBLASTI VANREDNIH SITUACIJA U ZIMSKIM USLOVIMA 2024. GODINE

POZIV ZA PETU OSNOVNU BEZBEDNOSNU OBUKU IZ OBLASTI VANREDNIH SITUACIJA U ZIMSKIM USLOVIMA 2024. GODINE

POSTER POZIVA ZA OBJAVLJIVANJE RADOVA U ZBORNIKU RADOVA - Integrisano upravljanje rizicima od katastrofa: pripremljenost, ublažavanje, odgovor i oporavak

POSTER NAUČNO-STRUČNOG DRUŠTVA ZA UPRAVLJANJE RIZICIMA U VANREDNIM SITUACIJAMA

POSTER NAUČNO-STRUČNOG DRUŠTVA ZA UPRAVLJANJE RIZICIMA U VANREDNIM SITUACIJAMA

POSTER NAUČNO-STRUČNOG DRUŠTVA ZA UPRAVLJANJE RIZICIMA U VANREDNIM SITUACIJAMA

POSTER NAUČNO-STRUČNOG DRUŠTVA ZA UPRAVLJANJE RIZICIMA U VANREDNIM SITUACIJAMA SA GRBOM

FLAJER OKRUGLOG STOLA - SNAGE I SLABOSTI UPRAVLJANJA RIZICIMA OD KATASTROFA

FLAJER OKRUGLOG STOLA - SNAGE I SLABOSTI UPRAVLJANJA RIZICIMA OD KATASTROFA

INFORMATIVNA PRISTUPNICA NAUČNO-STRUČNOG DRUŠTVA ZA UPRAVLJANJE RIZICIMA U VANREDNIM SITUACIJAMA