INTRODUCTION

Professor Dr. Vladimir M. Cvetković has dedicated his career to advancing knowledge and understanding in the fields of disaster studies, emergency situations, and security. With a prolific output, he has authored more than 25 books, each contributing valuable insights and expertise to these critical areas of study. Through his extensive research and publications, Dr. Cvetković has become a leading authority, shaping discourse and informing policies related to crisis management both in Serbia and beyond.

His works cover a wide range of topics, including but not limited to risk assessment, disaster preparedness, response strategies, and post-crisis recovery. By examining case studies, analyzing historical events, and presenting theoretical frameworks, Dr. Cvetković provides comprehensive perspectives on the complex dynamics of crises and their management. Moreover, his interdisciplinary approach incorporates insights from fields such as sociology, psychology, public health, and engineering, enriching the discourse with multifaceted viewpoints.

In addition to his scholarly contributions, Dr. Cvetković is actively engaged in practical initiatives aimed at enhancing resilience and mitigating risks in various contexts. As a member of the Scientific-Expert Society for Risk Management in Emergency Situations, based in Belgrade, he collaborates with professionals, policymakers, and stakeholders to develop effective strategies and solutions. His expertise is sought after in consultancy projects, training programs, and advisory roles, where he applies his theoretical knowledge to real-world challenges, fostering greater preparedness and response capabilities.

Furthermore, Dr. Cvetković’s impact extends beyond academia and professional circles, as he strives to raise public awareness and promote community engagement in disaster resilience. Through outreach activities, media appearances, and educational campaigns, he advocates for proactive measures and collective responsibility in building safer and more resilient societies. By bridging the gap between research, policy, and public awareness, Dr. Cvetković plays a crucial role in fostering a culture of resilience and preparedness, ultimately contributing to the well-being and security of communities in Serbia and worldwide.

  1. Cvetković, V., Šišović, V. (2024). Community Disaster Resilience in Serbia. Belgrade: Scientific-Professional Society For Disaster Risk Management.
  2. Grozdanić, G., Cvetković, V. (2024). Exploring Multifaceted Factors Influencing Community Resilience to Earthquake-Induced Geohazards: Insights from Montenegro. Belgrade: Scientific-Professional Society For Disaster Risk Management.
  3. Nikolić, N., Cvetković, V., Ivanov, A. (2023). Human resource management in environmental security. Belgrade: Scientific-Professional Society for Disaster Risk Management.
  4. Tanasić, J., Cvetković, V. (2024). Policy of Crisis Management in Serbia. Belgrade: Scientific-Professional Society For Disaster Risk Management.
  5. Cvetković, V. (2019). Upravlјanje rizicima i sistemi zaštite i spasavanja od katastrofa. Naučno-stručno društvo za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama, Beograd;
  6. Cvetković, V. (2020). Upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama. Beograd: Naučno-stručno društvo za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama;
  7. Cvetković, V. (2021). Bezbednosni rizici i katastrofe. Beograd: Naučno-stručno društvo za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama;
  8. Cvetković, V. (2022). Taktika zaštite i spasavanja u katastrofama. Beograd: Naučno-stručno društvo za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama.
  9. Cvetković, V. (2023). Otpornost na katastrofe – Vodič za prevenciju, reagovanje i oporavak. Beograd: Naučno-stručno društvo za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama.
  10. Cvetković, V., & Čaušić, L. (2022). Zbirka propisa iz oblasti vanrednih situacija. Beograd: Naučno-stručno društvo za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama.
  11. Cvetković, V., Filipović, M., & Gačić, J. (2019). Zbirka propisa iz oblasti upravlјanja rizicima od katastrofa. Naučno-stručno društvo za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama, Beograd
  12. Cvetković, V. (2023). Istorijski razvoj Naučno-stručnog društva za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama. Beograd: Naučno-stručno društvo za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama.
  13. Cvetković, V., & Jovanović, M. (2021). Mitovi o katastrofama: istine i zablude. Beograd: Naučno-stručno društvo za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama.
  14. Cvetković, V., Martinović, J. (2021). Upravlјanje u nuklearnim katastrofama. Beograd: Naučno-stručno društvo za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama.
  15. Cvetković, V., Bošković, D., Janković, B., & Andrić, S. (2019). Percepcija rizika od vanrednih situacija. Kriminalističko-policijska akademija, Beograd.
  16. Cvetković, V. (2017). Metodologija naučnog istraživanja katastrofa – teorije, koncepti i metode. Zadužbina Andrejević, Beograd.
  17. Miladinović, S., Cvetković, V., & Milašinović, S. (2017). Upravlјanje u kriznim situacijama izazvanim klizištima. Kriminalističko-policijska akademija, Beograd.
  18. Cvetković, V., Milašinović, S., & Gostimirović, L. (2018). Istorijski razvoj policijskog obrazovanja u Srbiji. Visoka poslovna tehnička škola, Doboj.
  19. Cvetković, V., Filipović, M. (2017). Pripremlјenost za prirodne katastrofe – preporuke za unapređenje pripremlјenosti. Zadužbina Andrejević, Beograd.
  20. Cvetković, V. (2013). Interventno-spasilačke službe u vanrednim situacijama. Beograd, Zadužbina Andrejević.
  21. Jakovlјević, V., Cvetković, V., & Gačić, J. (2015). Prirodne katastrofe i obrazovanje. Beograd: Fakultet bezbednosti, Univerzitet u Beogradu.
  22. Cvetković, V. (2016). Policija i prirodne katastrofe. Beograd (Instant system): Zadužbina Andrejević.
  23. Cvetković, V., Gačić, J. (2016). Evakuacija u prirodnim katastrofama. Beograd: Zadužbina Andrejević, 2016.
  24. Ivanov, A., Cvetković, V. (2016). Prirodni katastrofi – geoprostorna i vremenska distribucija. Univerzitet „Sv. Kliment Ohridski“- Bitola, Fakultet za bezbednost, Skopje.
  25. Bošković, D., Cvetković, V. (2017). Procena rizika u sprečavanju izvršenja krivičnih dela eksplozivnim materijama. Beograd: Kriminalističko-policijska akademija.
  26. Cvetković, V. (2023). Spremnost srednjih škola Sliva Zapadne Morave u Republici Srbiji za smanjenje rizika od katastrofa i upravlјanje u vanrednim situacijama. Beograd: Fenomena.
  27. Cvetković, V. (2023). Integrisano upravlјanje rizicima od katastrofa: pripremlјenost, ublažavanje, odgovor i oporavak. Beograd: Naučno-stručno društvo za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama.
  28. Cvetković, V. (2021). Pravni i bezbednosni aspekti upravlјanja rizicima od prirodnih i antropogenih katastrofa. Izdavač: Pravni fakultet u Novom Sadu i Naučno-stručno društvo za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama.

UDŽBENICI

TAKTIKA ZAŠTITE I SPASAVANJA U KATASTROFAMA

Disaster Risk Management, book, Scientific-Professional Society for Disasaster Risk Management, prof. dr Vladimir M. Cvetković

After ten years of doing research in the field of disaster studies at the Criminalistics and Police University and at the Faculty of Se-curity of the University of Belgrade, the scientific and pedagogi-cal conditions were met to write a textbook that represents a synthesis of all the different segments of theoretical achieve-ments in the field of modern disaster risk management. It is a relatively young scientific discipline in this region and the first part in which all the measures and activities that modern disas-ter risk managers must undertake in different phases (mitiga-tion, preparation, response and recovery) of modern disaster management are systematically and comprehensively elaborated, in order to prevent or reduce the negative consequences of in-creasingly frequent natural and technical-technological hazards. The textbook is intended for students of basic and master's academic studies at the Faculty of Security at the University of Belgrade and at the Criminalistics and Police University, but also for a wider, professional readership (members of emergency and rescue services, etc.) who are increasingly realizing the necessity of a more detailed understanding of a multidisciplinary approach to identification, analysis and disaster risk management. The content of the textbook is aligned with the curriculum of the subject Risk Management in Emergency Situations, which is studied in the third year of basic academic studies at the Faculty of Security. When writing the textbook, particular care was taken to meet the standards related to scientific-professional and pedagogical-didactic requirements, which is why the extensive scientific-professional material of all relevant foreign and domestic authors was used. In addition, in writing the textbook, the author used a veritable trove of his scientific and profession-al works, which were scientifically verified by numerous interna-tional and domestic reviewers. In addition, most of the results of the research that I conducted in the country and abroad were in-corporated into the textbook with the aim of enriching it with scientifically verified facts. Invaluable experience in working with students made it possible to free the text from additional scien-tific thinking that would make it difficult to acquire basic knowledge in the field of disaster risk management. The first edition of the textbook also has certain limitations as a consequence of the insufficient theoretical development of the scientific discipline and has yet to contribute to the creation of the conditions for theory building. I would especially emphasize that the textbook represents the first such reading published in the Serbian language in our region. This publication will signifi-cantly improve the knowledge and professional competences of the wider professional public. The textbook was created under the great influence of prof. Dr. Vladimir Jakovljević, Head of the Department of Emergency Situations Management and Envi-ronmental Security Studies at the Faculty of Security, University of Belgrade, as well as prof. Dr. Dragan Mlađan and Prof. Dr. Boban Milojković from the Criminalistics and Police University, who selflessly and enthusiastically introduced me to the world of research in the field of disaster studies. I especially thank the reviewers Prof. Dr. Vladimir Jakovljević, prof. Dr. Slavoljub Dragićević, prof. Dr. Boban Milojković and Prof. Dr. Dragan Mlađan, as well as editors prof. Dr. Želimir Kešetović and Prof. Dr. Srđan Milašinović, who greatly contrib-uted to the modernity and improvement of the structure and content of the textbook. I would also like to thank the other pro-fessors and scientific researchers who, with their scientific works, directly or indirectly contributed to the development of disaster risk management as an important scientific discipline, and above all Prof. Dr. Stanimir Kostadinov, prof. Dr. Jasmini Gačić, prof. Dr. Slobodan Miladinović, prof. Dr. Aleksandra Ljuština, prof. Dr. Dejan Bošković and Assoc. Dr. Ivan Novković. Of course, I am also grateful to the members of the Scientific-Professional Society for Risk Management in Emergency Situa-tions, as well as to my students, future disaster risk managers, for their invaluable support. They awakened the best and strong-est in me with their professional polemics, suggestions and ideas and encouraged me to find the strength, patience and energy to write my first textbook. Finally, I sincerely thank my family and friends for the understanding, love and support they gave me every day during my writing. Dear friends and colleagues, I'm thrilled to share with you a significant milestone in our journey towards enhancing disaster preparedness and resilience worldwide. 🌍✨ I'm proud to announce the release of the first-ever English-language textbook on "Disaster Risk Management"! 📚 This comprehensive textbook delves into the core principles, strategies, and best practices essential for effectively managing disasters. From understanding risk assessment to implementing mitigation measures and building community resilience, this textbook serves as an invaluable resource for students, professionals, and practitioners in the field. The book "Disaster Risk Management" is now available on Thalia, Apple, Scribd, Amazon, etc.🎉 Dive into the pages filled with insights and strategies for effective disaster preparedness and mitigation. Whether you're a professional in the field or simply interested in learning more, this book offers valuable knowledge and perspectives. Click the link below to explore the book: Thalia: https://www.thalia.de/shop/home/artikeldetails/A1071692211 Apple: https://books.apple.com/us/book/disaster-risk-management/id6499300941 Scribd: https://www.everand.com/book/726480871/Disaster-Risk-Management-Scientific-Professional-Society-for-Disaster-Risk-Management Barnes & Noble: https://www.barnesandnoble.com/w/disaster-risk-management-vladimir-cvetkovic/1145499676;jsessionid=A1E0BE1443213EA614C1B17EFF12B35C.prodny_store02-atgap06?ean=2940179756996

TAKTIKA ZAŠTITE I SPASAVANJA U KATASTROFAMA

Knjiga ,,Taktika zaštite i spasavanja u katastrofama“ predstavlјa pionirsko, originalno i sveobuhvatno delo u kojem se na sistematičan i vrlo pojednostavlјen i razumlјiv način opisuju operativni, taktički i strateški aspekti osmišlјavanja, implementacije i primene mera zaštite i spasavanja u različitim katastrofama izazvanim prirodnim (zemlјotresi, klizišta, odroni, poplave, bujice, lavine, cunami, šumski požari, epidemije, epifitonoze, epizonoze, vulkanske erupcije, suše, ekstremne snežne padavine, mećave i vejavice itd.) i antropogenim odnosno tehničko-tehnološkim opasnostima (nuklearne i radiološke, transportne i industrijske opasnosti, opasne materije, ratna razaranja i teroristički napadi). Udžbenik o taktici zaštite i spasavanja u katastrofama je prvenstveno namenjen studentima osnovnih, master i doktorskih studija na Fakultetu bezbednosti Univerziteta u Beogradu i na Kriminalističko-policijskom univerzitetu, ali i široj naučnoj i stručnoj javnosti koja se interesuje za najsavremenija rešenja, metode i principe zaštite lјudi i imovine u katastrofama izazvanih prirodnim i antropogenim opasnostima. Autor se trudio da sadržaj udžbenika bude usklađen sa nastavnim planom i programom na predmetu Zaštita od prirodnih i antropogenih katastrofa koji se izučava na četvrtoj godini osnovnih akademskih studija na Fakultetu bezbednosti. Iz tih razloga, autor je uložio ozbilјne napore na usklađivanju standarda udžbenika sa osnovnim naučno-stručnim, pedagoškim i didaktičko-metodičkim zahtevima i standardima. Nažalost, na našim prostorima nije postojao udžbenik na osnovu kojeg bi se mogla sagledati celovita slika i spoznati osnovne informacije o taktičkim procedurama i preporukama za postupanje u različitim katastrofama. U domaćoj naučnoj literaturi oblast taktike zaštite i spasavanja lјudi u katastrofama je nedovolјno istražena, sveobuhvatna i sistematična, a posebno nesadržinski strukturirana u jednom sveobuhvatnom udžbeniku. Sporadičnim pristupima u različitim naučnim disciplinama, ovom predmetu proučavanja, pristupali su naučnici iz različitih polјa i sfera interesovanja. Ipak, jedinstvenost ove knjige se ogleda u ozbilјnim naporima autora da na sveobuhvatan način upotpuni skroman i nedovolјno utemelјen fond naučnih saznanja o različitostima taktičkih pristupa u fenomenološki i etiološki različitim katastrofama koje ugrožavaju pojedinca i društvo. Knjiga koja je pred vama u potpunosti je usaglašena sa specifičnostima pristupa koji autor primenjuju u razmatranju problematike taktike zaštite i spasavanja lјudi u katastrofama. Autor iznosi mnogobrojne primere iz prakse na kojima zasniva svoje elaboracije u pogledu preporučenog i ispravnog načina postupanja svih pripadnika nadležnih službi u katastrofama. Takođe, autor izgradnju teorijskih principa, koncepata i sugestija zasniva na ličnom bogatom naučno-istraživačkom iskustvu i radovima koje je u velikoj meri iskoristio za pisanje udžbenika. U knjizi su sublimirani rezultati mnogobrojnih sopstvenih naučnih istraživanja objavlјenih u poslednjih deset godina, a koja predstavlјaju bogatu teorijsku i empirijsku riznicu podataka stvaranu u poslednjoj deceniji njegovog naučno-istraživačkog rada. Kvalitet udžbenika se ogleda u usaglašavanju teksta sa najsavremenijim teorijskim dostignućima i fondovima teorijskih i empirijskih saznanja u oblasti zaštite i spasavanja lјudi u katastrofama na području Ruske federacije, Sjedinjenih američkih država, Kine, Nemačke i drugih država. Prilikom rada na knjizi, autor se susretao sa brojnim izazovima i preprekama koje je morao da savlada kako bi knjiga dobila svoju naučnu i pragmatičnu vrednost. Odabir najznačajnih taktičkih rešenja u različitim nacionalnim sistemima zaštite i spasavanja u katastrofama bio je pravi izazov. Bilo je potrebno dosta promišlјanja u smeru prilagođavanja taktičkih preporuka sa društveno-ekonomskim i drugim okolnostima u Srbiji. Prilagođavanje bogate naučno-stručne terminologije sa različitih govornih područja i društveno-političkih i socijalno-ekonomskih ambijenata, a u kontekstu taktike zaštite i spasavanja u katastrofama, nametnuo je predlaganje novih termina prikladnih srpskom govornom području. Prevodi mnogih stručnih pojmova iz oblasti studija katastrofa nisu jedinstveno ustanovlјeni, ni u teoriji, a ni u praksi. Težnja ka univerzalnim pojmovima, pogotovo u operacijama zajedničkog delovanja u sprečavanju nastanka ili širenja posledica katastrofama se naprosto nameće kao svojevrsni imperativ. Idejna tvorevina, organizacija i sam tekst udžbenika praćen je ozbilјnim već spomenutim izazovima i bilo je teško odgovoriti svim zahtevima koji su se javlјali u toku samog pisanja. Ograničenja u pogledu broja stranica, zatim zahtevi za udovolјavanjem naučnim i stručnim potrebama, stvaranje osnova za dalјi napredak i razvoj teorijskog i empirijskog fonda naučnog saznanja i različite perspektive mnogobrojnih naučnih disciplina, imali su uticaj na kvalitet, organizaciju i sveobuhvatnost knjige. Iz tih razloga, autor smatra da će sve sugestije, kritike, polemike, zapažanja i komentari biti od velikog značaja za unapređivanje teksta udžbenika u narednim izdanjima koja će sazrevati sa razvojem naučne discipline taktike zaštite i spasavanja u katastrofama.  Organizacija sadržaja Knjiga je organizovana i sistematizovana u veći broj poglavlјa kao što su: I – Uvod u taktiku zaštite i spasavanja u katastrofama; II – Mere zaštite i spasavanja u katastrofama, III – Upravlјanje merama zaštite i spasavanja u katastrofama; IV – Uloga i zadaci interventno-spasilačkih službi u katastrofama; V – Taktika zaštite i spasavanja u katastrofama izazvanim litosferskim opasnostima; VI – Taktika zaštite i spasavanja u katastrofama izazvanim hidrosferskim opasnostima; VII – Taktika zaštite i spasavanja u katastrofama izazvanim atmosferskim opasnostima; VIII – Taktika zaštite u katastrofama izazvanim biosferskim opasnostima; IX – Taktika zaštite i spasavanja u katastrofama izazvanim tehničko-tehnološkim opasnostima; X – Taktika zaštite i spasavanja u katastrofama izazvanim terorističkim napadima; X – Taktika zaštite i spasavanja u katastrofama izazvanim velikim požarima. Na jedan zanimlјiv i informativan način opisuje se organizacija mera zaštite i spasavanja u katastrofama izazvanim prirodnim i tehničko-tehnološkim opasnostima. Organizacija sadržaja je urađena shodno značaju i potrebama budućih menadžera rizika od katastrofa, kao i drugih koji će neposredno ili posredno učestvovati u aktivnostima zaštite i spasavanja u katastrofama. U prvom poglavlјu udžbenika razmatra se pojmovno određenje taktike zaštite i spasavanja u katastrofama sa posebnim osvrtom na teorijsku evoluciju njegovog sadržaja i obima pojma. Detalјno se razmatra predmet taktike zaštite i spasavanja u katastrofama sa isticanjem njegovih glavnih etioloških i fenomenoloških dimenzija. Pored toga, objašnjavaju se izazovi i mogućnosti razvoja taktike zaštite i spasavanja u katastrofama i posebno se elaborira njena povezanost sa razvojem samih studija o katastrofama u najširem smislu. Ističe se da iako postoji bogata riznica naučnih saznanja o uzrocima i posledicama prirodnih opasnosti, one i dalјe izazivaju katastrofe, posebno u zemlјama u razvoju. Opisuju se izvori podataka o taktici zaštite i spasavanja u katastrofama koji se dobijaju prikuplјanjem i analiziranjem iz više različitih postojećih i generisanih baza podataka. Naglašava se da postoje različite istraživačke organizacije koje raspolažu većim brojem baza podataka u kojima se nalaze direktni ili indirektni izvori o taktici zaštite i spasavanju. Na kraju, daje se pregled osnovnih izvora podataka sa opisom njihovih karakteristika i samog značaja za ravoj teorije. U drugom poglavlјu udžbenika razmatra se pojmovno određenje mera zaštite i spasavanja u katastrofama i sagledavaju se istorijski aspekti razvoja takvih mera od perioda nakon Drugog svetskog rata pa sve do danas. Posebno se objašnjavaju različiti periodi razvoja nastanka i primene mera zaštite i spasavanja u praksi. Na jedan sistematičan i sveobuhvatan način elaboriraju se različite vrste mera zaštite i spasavanja u katastrofama: sistem ranog upozoravanja, obaveštavanja i uzbunjivanja građana; evakuacija; mere potrage i spasavanja; asanacija terena, organizacija sahranjivanja leševa; osiguranje rizika od katastrofa; mobilizacija i zaštita kritične infrastrukture od katastrofa. U okviru dela koji se odnosi na evakuaciju lјudi u katastrofama, objašnjavaju se načini organizacije sprovođenja evakuacije i sam proces planiranja mera realizacije evakuacije. U okviru asanacije terena, posebna pažnja se posvećuje organizaciji sahranjivanja leševa nakon katastrofe. Na kraju, daje se pregled osnovnih karakteristika karakteristika prirodnih i antropogenih opasnosti kao uzroka katastrofa. U trećem poglavlјu udžbenika iznose se konceptualne osnove upravlјanja merama zaštite i spasavanja u katastrofama. Sagledavaju se karakteristike i specifičnosti organizacije upravlјanja merama zaštite i spasavanja na različitim nivoima: strateškom, taktičkom i operativnom. U okviru taktičkog nivoa, sagledavaju se nadležnosti i načini postupanja štabova za upravlјanje merama zaštite i spasavanja. Zatim, u okviru operativnog nivoa upravlјanja merama zaštite i spasavanja, detalјno se elaboriraju nadležnosti rukovodilaca intervencija, procena bezbednosti postupanja, upravlјanje i kontrolisanje područja, upravlјanje informacijama i resursima, izveštavanje nakon katastrofe. Posebna pažnja pridaje se logističkim aspektima podrške upravlјanju merama zaštite i spasavanja. Razmatraju se zadaci i aktivnosti različitih odelјenja od značaja za logističku podršku: odelјenje za planiranje; odelјenje za materijalno snabdevanje; odelјenje za operacije; odelјenje za administrativno-pravna pitanja i finansije, kao i uloga informacionih sistema u procesu zaštite od katastrofa. Polazeći od neophodnosti poznavanja različitih sistema zaštite i spasavanja od katastrofa, daje se pregled karakteristika organizacije i načina funkcionisanja takvih sistema u Rusiji, Sjedinjenim američkim državama, Srbiji, Nemačkoj i Kini. Ne zanemarujući ogroman značaj različitih aspekata planiranja mera zaštite i spasavanja, sagledavaju se različite dimenzije prošlih katastrofa sa cilјem izvlačenja svih pouka i unapređenja sistema zaštite i spasavanja kako se takve posledice ne bi opet mogle ponoviti. U četvrtom trećem poglavlјu udžbenika se na jedan sveobuhvatan, logičan i sistematičan način sagledavaju različite uloge i zadaci interventno-spasilačkih službi u katastrofama kao što su policija, vatrogasno-spasilačke jedinice, služba hitne medicinske pomoći, vojske, jedinice civilne zaštite i drugih subjekata sistema smanjenja rizika od katastrofa. Posebna pažnja pridaje se razmatranju svih direktnih i indirektnih mera koje se preduzimaju u cilјu zaštite osoblјa interventno-spasilačkih službi tokom preduzimanja aktivnosti iz svoje nadležnosti. Pored toga, detalјno se opisuje oprema koju pripadnici spomenuti službi mogu koristiti u cilјu sprečavanja ili otklanjanja posledica prirodnih ili antropogenih opasnosti. Ne zapostavlјajući značaj konkretnih obuka, opisuju se različite aktivnosti i načini obučavanja pripadnika spomenutih službi. Uzimajući u obzir važnost funkcionisanja komunikacija u katastrofama, autor opisuje načine funkcionisanja različitih komunikacionih mreža u katastrofama. Na kraju, daje se pregled različitih procedura za sprovođenje operacija dekontaminacije i asanacije terena. Razmatraju se aktivnosti hitne i masovne dekontaminacije u kontekstu različitih katastrofa. Od petog do desetog poglavlјu udžbenika daje se pregled najznačajnijih taktičkih principa i preporuka u pogledu zaštite i spasavanja, odnosno preduzimanja konkretnih operativno taktičkih i tehničkih mera i radnji u različitim katastrofama izazvanim prirodnim i tehničko-tehnološkim opasnostima. Detalјno se opisuju i analiziraju taktički principi zaštite i spasavanja lјudi u različitim spomenutim opasnostima. Uz to, posebna pažnja posvećuje se pitanjima pojmovnog određena i karakteristikama takvih opasnosti od značaja za zaštitu i spasavanje. Pored toga, preispituju se, formulišu i proučavaju organizacija i konkretne mere zaštite u katastrofama. Razjašnjavaju se i opisuju organizacija spasilačkih aktivnosti u katastrofama izazvanim zemlјotresima, klizištima, odronima i vulkanskim erupcijama. Sledstveno tome, za svaku od spomenutih opasnosti, sagledavaju se karakteristike samih opasnosti, organizacija i mere zaštite, kao i organizacija spasilačkih aktivnosti.  Zahvalnost Tokom višegodišnjeg rada na stvaranju ozbilјnog teorijskog i empirijskog fonda naučnih saznanja iz oblasti studija katastrofa, a ponajviše iz oblasti upravlјanja rizicima od katastrofa i taktike zaštite i spasavanja u katastrofama, zadužili su me mnogobrojni profesori, stručnjaci i praktičari iz oblasti katastrofa. Profesori sa Kriminalističko-policijskog univerziteta, Fakulteta bezbednosti, Geografskog fakulteta, Šumarskog i Pravnog fakulteta iz Novog Sada su me svih ovih godina podsticali, davali nove ideje, snagu i podršku u turbulentnim periodima moje karijere. Iskoristio bih ovu priliku da se zahvalim sledećim profesorima čije su me reči snažile, vodile i pružale mi snagu, a koji su uvek bili tu da saslušaju, odagnaju i pomognu u svakoj situaciji: prof. dr Goran Milošević, prof. dr Dragan Mlađan, prof. dr Vladimir Jakovlјević, prof. dr Boban Milojković, prof. dr Slavolјub Dragićević, prof. dr Srđan Milašinović, prof. dr Tatjana Bugarski, prof. dr Stanimir Kostadinov, prof. dr Želimir Kešetović, prof. dr Zoran Keković, prof. dr Bojan Janković i prof. dr Jasmina Gačić, prof. dr Hatidža Beriša. Pored toga, zahvalio bih se posebno članovima Naučno-stručnog društva za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama i Međunarodnog instituta za istraživanje katastrofa za nesebičnu podršku i pomoć: Jovani Martinović, Nemanji Milјkoviću, Sofiji Radojković, Nemanji Dankoviću, Milici Vlajković, Vanji Šišović, Milici Stefanović, Tamari Mančić, Zoranu Planojeviću, Jeleni Planić, Tamari Ivković, Marku Nikoliću, Darku Protiću, Vladimiru Aksentijeviću, Milošu Ivoviću, Milošu Veličkoviću, svojoj porodici, majci Slavici Cvetković i bratu Aleksandru Cvetkoviću, kao i drugima koje ovom prilikom ne bih izričito da spominjem. Iskrenu i nesebičnu zahvalnost dugujem svojim studentima sa Fakulteta bezbednosti Univerziteta u Beogradu i Kriminalističko-policijskog univerziteta koji su mi tokom nastavnog procesa dali motivaciju i podršku da uložim višegodišnji napor i napišem udžbenik koji je pred vama. Posebnu zahvalnost za veliku podršku na putu do uspeha dugujem i Sekretarki Fakulteta bezbednosti, Univerziteta u Beogradu Neveni Nastić. U procesu recenziranja, stručni komentari, sugestije i predlozi su mi bili od nemerlјive pomoći da delo dobije svoje jedinstven i autentičan pečat koga karakterišu specifični organizacioni aspekti i sadržaji. U tom smislu, veliku podršku sam dobio od od prof. dr Vladimira Jakovlјevića sa Fakulteta bezbednosti Univerziteta u Beogradu, prof. dr Bojana Jankovića sa Kriminalističko-policijskog univerziteta, prof. dr Slavolјuba Dragićevića sa Geografskog fakulteta Univerziteta u Beogradu i prof. dr Srđana Milašinovića sa Kriminalističko-policijskog univerziteta. Neizmernu podršku, autor iskazuje i Naučno-stručnom društvu za upravlјanje rizicima u katastrofama i Međunarodnom institutu za istraživanje katastrofa, bez čije sveobuhvatne naučne, logističke i finansijske podrške knjiga ne bi ugledala svetlost dana. Ovom prilikom iskazao bih i veliku zahvalnost Božijoj moći i molitvama koje su me nesebično vodile na putu do uspeha u stvaralačkim aktivnosti. Beograd, 2022. godine Prof. dr Vladimir M. Cvetković Referenca:

UPRAVLJANJE RIZICIMA U VANREDNIM SITUACIJAMA

Nakon desetogodišnjeg bavljenja nastavno-naučnim radom u oblasti studija katastrofa na Kriminalističko-policijskom univerzitetu i na Fakultetu bezbednosti Univerziteta u Beogradu, stekli su se naučni i pedagoški uslovi da napišem udžbenik koji predstavlja sintezu svih različitih segmenata teorijskih dostignuća u domenu savremenog upravljanja rizicima od katastrofa. Reč je o relativno mladoj naučnoj disciplini na ovim prostorima i prvom delu u kojem se sistematski i sveobuhvatno elaboriraju sve mere i aktivnosti koje savremeni menadžeri rizika od katastrofa moraju preduzimati u različitim fazama (ublažavanje, priprema, odgovor i oporavak) savremenog upravljanja u katastrofama, kako bi se sprečile ili smanjile negativne posledice sve učestalijih prirodnih i tehničko-tehnoloških opasnosti. Udžbenik je namenjen studentima osnovnih, master i doktorskih studija na Fakultetu bezbednosti Univerziteta u Beogradu i na Kriminalističko-policijskom univerzitetu, ali i široj naučnoj i stručnoj čitalačkoj publici (istraživači u oblasti studija bezbednosti interventno-spasilačkih službi i dr.) koja sve više uviđa neophodnost detaljnijeg razumevanja multidisciplinarnog pristupa identifikovanju, analizi i tretmanu rizika od katastrofa. Sadržaj udžbenika je usklađen s nastavnim planom i programom predmeta Upravljanje rizicima u vanrednim situacijama, koji se izučava na trećoj godini osnovnih akademskih studija na Fakultetu bezbednosti. Prilikom pisanja udžbenika posebno se vodilo računa o ispunjenosti standarda u vezi s naučno-stručnim, pedagoškim i didaktičko-metodičkim zahtevima, zbog čega je korišćena i obimna naučno-stručna građa mnogih relevantnih stranih i domaćih autora. Osim toga, autor je u pisanju udžbenika koristio pravu riznicu svojih naučnih i stručnih radova koji su naučno verifikovani od strane brojnih međunarodnih i domaćih recenzenata. Osim toga, većina rezultata istraživanja koja sam sproveo u zemlji i u inostranstvu inkorporirana je u udžbenik s ciljem njegovog obogaćivanja naučno verifikovanim činjenicama. Neprocenjivo iskustvo u radu sa studentima omogućilo je da tekst bude oslobođen dodatnog naučnog promišljanja koje bi otežalo usvajanje osnovnih znanja u oblasti upravljanja rizicima od katastrofa. Autor je učinio napor na stručnom, naučnom i peda-goškom planu, ali i pored toga mogući su propusti. Zato sve dobronamerne primedbe i sugestije sa zahvalnošću prihvatam. Prvo izdanje udžbenika ima i određena ograničenja kao posledicu nedovoljne teorijske razvijenosti naučne discipline i tek treba da doprinese stvaranju uslova za izgradnju teorije. Posebno bih naglasio da udžbenik predstavlja prvo takvo štivo objavljeno na srpskom jeziku na našim prostorima što će umnogome značiti unapređivanju znanja i profesionalnih kompetencija široj stručnoj javnosti. Udžbenik je nastao pod velikim uticajem prof. dr Vladimira Jakovljevića, šefa Katedre studija upravljanja u vanrednim situacijama i ekološke bezbednosti na Fakultetu bezbednosti Univerziteta u Beogradu, kao i prof. dr Dragana Mlađana i prof. dr Bobana Milojkovića s Kriminalističko-policijskog univerziteta, koji su me nesebično i s puno entuzijazma uveli u nastave i istraživanja u oblasti studija katastrofa. Posebno zahvaljujem recenzentima prof. dr Vladimiru Jakovljeviću, prof. dr Slavoljubu Dragićeviću, prof. dr Bobanu Milojkoviću i prof. dr Želimiru Kešetoviću, kao i urednicima prof. dr Srđanu Milašinoviću i prof. dr Draganu Mlađanu, koji su umnogome doprineli modernosti i unapređenju strukturiranosti i sadržajnosti udžbenika. Nesebično zahvaljujem i ostalim profesorima i naučnim istraživačima, koji su svojim naučnim radovima direktno ili indirektno doprineli razvoju upravljanja rizicima od katastrofa kao važne naučne discipline, a pre svega prof. dr Stanimiru Kostadinovu, prof. dr Jasmini Gačić, prof. dr Slobodanu Miladinoviću, prof. dr Aleksandri Ljuštini, prof. dr Dejanu Boškoviću i doc. dr Ivanu Novkoviću. Naravno, za neprocenjivu podršku zahvalan sam i članovima Naučno-stručnog društva za upravljanje rizicima u vanrednim situacijama, kao i mojim studentima, budućim menadžerima rizika od katastrofa, koji su svojim stručnim polemikama, sugestijama i idejama probudili ono najlepše i najjače u meni i podstakli me da smognem snage, strpljenja i energije da napišem svoje prvo udžbeničko delo. Na kraju, svojoj porodici i prijateljima srdačno zahvaljujem za razumevanje, ljubav i podršku koje su mi svakodnevno pružali tokom pisanja. Posveta Udžbenik Upravljanje rizicima u vanrednim situacijama pos­većujem studentima Fakulteta bezbednosti Univerziteta u Beogra­du i Kriminalističko-policijskog univerziteta, budućim profe­sionalnim menadžerima bezbednosti i kriminalistima koji će biti zaokupljeni izazovima, rizicima i pretnjama bezbednosti. Sledite svoje snove i ne dopustite da vas bilo kakva prepreka zaustavi na tom putu, jer imate i snage i energije da promenite svet. Verujte u sebe i snovi će vam se obistiniti. Referenca - Cvetković, V. (2020). Upravljanje rizicima u vanrednim situacijama. Beograd: Naučno-stručno društvo za upravljanje rizicima u vanrednim situacijama.

METODOLOGIJA ISTRAŽIVANJA KATASTROFA I RIZIKA - TEORIJE, KONCEPTI I METODE

Zakoračiti u svet jedne naučne discipline bez odgovorajućih „alata“ može biti i te kako zastrašujuće i iscrplјujuće za mlade istraživače u oblasti katastrofa te je pojava monografije koja nudi osnovna i početna saznanja neophodna za razumevanje višestrukih multidisciplinarnih teorija i koncepata zaista dragocena. Dugo se osećala potreba za delom koje bi ne samo pomoglo da se izbegnu početničke pogreške već i usmerilo istraživače ka sveobuhvatnijem razumevanju katastrofa i promišlјanju o njima. Pred čitaocima je, konačno, rukopis iz kojeg se može donekle sagledati koliko se naučna oblast istraživanja katastrofa razvila i na koji način je evoluirala. Autorova višegodišnja istraživanja dala su poseban pečat i vrednost ovoj monografiji koja će poslužiti kao svojevrsni putokaz sadašnjim i budućim istraživačima u ovoj oblasti. Polazeći od neophodnosti postojanja jasnog kategorijalnog aparata jedne naučne discipline, Metodologija istraživanja katastrofa i rizika – teorije, koncepti i metode daje skroman doprinos razgraničenju popularnih koncepata. Na sveobuhvatan i sažet način opisuje se oblast proučavanja i stvaraju uslovi za izgradnju teorija i akumulaciju znanja, daje se i sveobuhvatan pregled najznačajnijih teorija i opisuju se primene kvantitativne i kvalitativne istraživačke tradicije prilikom istraživanja katastrofa i rizika. Monografija se svesrdno preporučuje studentima, istraživačima i ostalima koji se na bilo koji način interesuju za oblast katastrofe. Posebnu zahvalnost za ideju da napišem delo koje bi dalo osnovne metodološke smernice zainteresovanim istraživačima iz oblasti katastrofa dugujem cenjenom prof. dr Kosti Andrejeviću, osnivaču Zadužbine Andrejević, koji je značajno uticao na moj naučni rad. Podršku za nastanak monografije dugujem i Centru za katastrofe i ekološku bezbednost, formiranom u okviru Univerziteta u Beogradu, Fakulteta bezbednosti, Katedre studija civilne zaštite i zaštite životne sredine, kojom rukovodi prof. dr Vladimir Jakovlјević kome dugujem posebnu zahvalnost na nesebičnoj podršci i znanju koje mi je od srca pružio u teškim trenucima naučnog usavršavanja i napredovanja. Posebnu zahvalnost dugujem i recenzentima prof. dr Vladimiru Jakovlјeviću, prof. dr Srđanu Milašinoviću i prof. dr Slavolјubu Dragićeviću koji su u velikoj meri unapredili rukopis. Ovom prilikom spomenuo bih i ostale profesore koji su dali značajan doprinos mojim teorijskim saznanjima i mladoj naučnoj disciplini upravlјanja u katastrofama – prof. dr Želimir Kešetović, prof. dr Jasmina Gačić, prof. dr Boban Milojković i prof. dr Dragan Mlađan. Iskreno se zahvalјujem Zadužbini Andrejević na nesebičnoj podršci koju mi pruža i našoj uspešnoj višegodišnjoj saradnji. U ovoj monografiji sistematizovanoj u veći broj opštih i posebnih poglavlјa autor na pristupačan i vrlo razumlјiv način teorijski razmatra i opisuje najznačajnije pojmove, koncepte i teorije u vezi sa katastrofama i rizikom. Prve tri glave posvećene su definisanju, klasifikaciji i razumevanju katastrofa i opasnosti kao osnovnih pojmova. U okviru teksta koji se odnosi na aktuelne koncepte u oblasti istraživanja katastrofa, autor veoma sažeto opisuje pojam, karakteristike i dimenzije ugroženosti, otpornosti i rizika sa posebnim osvrtom na percepciju, modele i metodologiju procene rizika od katastrofa. Središnji deo teksta odnosi se na metode istraživanja katastrofa, tj. na opisivanje evolucije i karakteristika takvih metoda. Polazeći od dve najznačajnije istraživačke tradicije, autor detalјno analizira, opisuje i objašnjava primenu kvantitativne i kvalitativne istraživačke tradicije za istraživanje katastrofa. U završnom delu teksta daje se pregled osnovnih karakteristika i mogućnosti primene teorija ugroženosti, otpornosti, pripremlјenosti, planiranog ponašanja, simboličkog interakcionizma, sistema i odlučivanja u oblasti istraživanja katastrofa. Na kraju, razmatraju se različiti modeli zastuplјeni u literaturi o katastrofama. Nudeći javnosti znanja sakuplјana tokom više godina podrobnog izučavanja i naučnog rada, autor se nada da će monografija Metodologija istraživanja katastrofa i rizika – teorije, koncepti i metode biti od konkretne pomoći istraživačima koji se bave ovom sve popularnijom i neophodnijom naučnom disciplinom, istovremeno dajući doprinos sistematičnom i sveobuhvatnom unapređenju teorijskog fonda saznanja. In the monograph, which is systematized into several general and specific chapters, the author, in an accessible and understandable manner, theoretically discusses and describes the most important terms, concepts, and theories related to disasters and risks. The first three chapters are dedicated to defining, classifying, and understanding disasters and hazards as basic concepts. Within the text related to actual concepts in disaster research, the author very briefly describes the term, characteristics, and dimensions of vulnerability, resistance, and risk with particular reference to the perception, models, and disaster risk assessment methodology. The central part of the paper refers to disaster research methods, namely to the description of the evolution and characteristics of such methods. Starting from two major research traditions, the author analyzes in detail, describes, and explains the application of quantitative and qualitative research traditions to explore a disaster. The final part of the paper provides an overview of the main characteristics and possibilities for applying theories of vulnerability, resistance, preparedness, planned behavior, symbolic interactionism, systems, and decision-making in the field of disaster research. In the end, the paper discusses the management models, pressure and relieving, command systems, environmental ones, and disaster modeling. In the monograph, which is systematized into several general and specific chapters, the author, in an accessible and understandable manner, theoretically discusses and describes the most important terms, concepts, and theories related to disasters and risks. The first three chapters define, classify, and understand disasters and hazards as basic concepts. Within the text related to actual concepts in disaster research, the author very briefly describes the term, characteristics, and dimensions of vulnerability, resistance, and risk with particular reference to the perception, models, and disaster risk assessment methodology. The central part of the paper refers to disaster research methods, namely to the description of the evolution and characteristics of such methods. Starting from two major research traditions, the author analyzes in detail, describes, and explains the application of quantitative and qualitative research traditions to explore a disaster. The paper's final part provides an overview of the main characteristics and possibilities for applying theories of vulnerability, resistance, preparedness, planned behavior, symbolic interactionism, systems, and decision-making in disaster research. In the end, the paper discusses different models which are present in literature about disasters. Offering to the public his knowledge, which has been gathered during years of thorough studying and scientific work, the author hopes that the monograph Disaster and Risk Research Methodology: Theory, Concepts and Methods will be of concrete help to the researchers who deal with this scientific discipline, which is becoming more and more popular and necessary, at the same time contributing to the systematic and comprehensive improvement of the theoretical fund of knowledge. Referenca - Cvetković, V. (2017). Metodologija istraživanja katastrofa i rizika: teorije, koncepti i metode (Disaster and Risk Research Methodology: Theories, Concepts and Methods). Beograd: Zadužbina Andrejević.

ZBIRKE PROPISA IZ OBLASTI KATASTROFA

Upravljanje rizicima od prirodnih i antropogenih katastrofa predstavlja sistematski i multi-sektorski pristup čije korišćenje omogućava sprečavanje novih i smanjenje postojećih rizika. Jačanje državnih mehanizama smanjenja rizika od katastrofa je nezamislivo bez donošenja i usvajanja većeg broja strateških, zakonskih i podzakonskih propisa koji direktno ili indirektno uređuju spomenutu oblast. Potreba za usredsređenim delovanjem država na planu smanjenja rizika od katastrofa, prema Sendai okviru za smanjenje rizika od katastrofa, zahteva razumevanje rizika od katastrofa; jačanje sistema upravljanja rizicima od katastrofa u cilju upravljanja rizicima; ulaganje u smanjenje rizika od katastrofa u cilju jačanja otpornosti; unapređenje spremnosti za delotvorno reagovanje u slučaju katastrofa i izgradnja boljeg sistema od onog pre katastrofe u toku obnove, sanacije i rekonstrukcije. Rukovodioci i pripadnici subjekata i snaga sistema zaštite i spasavanja u Republici Srbiji imaju obavezu da poznaju i primenjuju propise koji se direktno/indirektno odnose na oblast katastrofa u cilju realizacije pravovremenih, stručnih i zakonski utemeljenih aktivnosti sprovođenja pripreme, ublažavanja, odgovora i oporavka od posledica katastrofa. Rukovodeći se time, u izdanju Naučno-stručnog društva za upravljanje rizicima u vanrednim situacijama odštampana je prva sveobuhvatna ,,Zbirka propisa iz oblasti upravljanja rizicima od katastrofa“ u Republici Srbiji. Polazeći od višegodišnjeg iskustva autora u naučno-istraživačkom radu, nakon detaljnih analiza odabrani su svi postojeći i relevantni strateški, zakonski i podzakonski propisi na osnovu kojih se zasniva sistem zaštite i spasavanja ljudi i njihove imovine za vreme katastrofa na području Republike Srbije. Pored nacionalnih zakonskih i podzakonih rešenja, zbirka propisa sadrži i najznačajnije međunarodne akte koji uređuju oblast upravljanja rizicima od katastrofa. Zbirka propisa namenjena je za polaganje stručnog ispita iz oblasti procene rizika predviđenog Pravilnikom o programu, načinu i troškovima polaganja stručnog ispita, postupku izdavanja i izgledu licence za procenu rizika. Pored toga, namenjena je i za polaganje stručnog ispita zaštite od požara predviđenog Pravilnikom o posebnoj obuci i polaganju stručnog ispita iz oblasti zaštite od požara. Takođe, namenjena je i svim pripadnicima interventno-spasilačkih službi (sektor za vanredne situacije, policija, vojska, služba hitne medicinske pomoći, gorska služba za spasavanje, jedinice civilne zaštite opšte i posebne namene, dobrovoljna vatrogasna društva) koji se u svom radu susreću sa reagovanjem u uslovima katastrofa, ali i zaposlenima u organima državne uprave, autonomne pokrajine i jedinica lokalne samouprave na poslovima koji se odnose na upravljanje rizicima od katastrofa. I na kraju, zbirka je namenjena istraživačima iz oblasti studija katastrofa, kao i studentima Univerziteta u Beogradu, Fakulteta bezbednosti, Kriminalističko-policijskog univerziteta, Geografskog fakulteta i drugih srodnih institucija. Referenca - Cvetković, V., Filipović, M., & Gačić, J. (2019). Zbirka propisa iz oblast upravlјanja rizicima od katastrofa. Beograd: Naučno stručno društvo za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama.

ZBIRKA PROPISA IZ OBLASTI UPRAVLJANJA RIZICIMA OD KATASTROFA

Upravljanje rizicima od prirodnih i antropogenih katastrofa predstavlja sistematski i multi-sektorski pristup čije korišćenje omogućava sprečavanje novih i smanjenje postojećih rizika. Jačanje državnih mehanizama smanjenja rizika od katastrofa je nezamislivo bez donošenja i usvajanja većeg broja strateških, zakonskih i podzakonskih propisa koji direktno ili indirektno uređuju spomenutu oblast. Potreba za usredsređenim delovanjem država na planu smanjenja rizika od katastrofa, prema Sendai okviru za smanjenje rizika od katastrofa, zahteva razumevanje rizika od katastrofa; jačanje sistema upravljanja rizicima od katastrofa u cilju upravljanja rizicima; ulaganje u smanjenje rizika od katastrofa u cilju jačanja otpornosti; unapređenje spremnosti za delotvorno reagovanje u slučaju katastrofa i izgradnja boljeg sistema od onog pre katastrofe u toku obnove, sanacije i rekonstrukcije. Rukovodioci i pripadnici subjekata i snaga sistema zaštite i spasavanja u Republici Srbiji imaju obavezu da poznaju i primenjuju propise koji se direktno/indirektno odnose na oblast katastrofa u cilju realizacije pravovremenih, stručnih i zakonski utemeljenih aktivnosti sprovođenja pripreme, ublažavanja, odgovora i oporavka od posledica katastrofa. Rukovodeći se time, u izdanju Naučno-stručnog društva za upravljanje rizicima u vanrednim situacijama odštampana je prva sveobuhvatna ,,Zbirka propisa iz oblasti upravljanja rizicima od katastrofa“ u Republici Srbiji. Polazeći od višegodišnjeg iskustva autora u naučno-istraživačkom radu, nakon detaljnih analiza odabrani su svi postojeći i relevantni strateški, zakonski i podzakonski propisi na osnovu kojih se zasniva sistem zaštite i spasavanja ljudi i njihove imovine za vreme katastrofa na području Republike Srbije. Pored nacionalnih zakonskih i podzakonih rešenja, zbirka propisa sadrži i najznačajnije međunarodne akte koji uređuju oblast upravljanja rizicima od katastrofa. Zbirka propisa namenjena je za polaganje stručnog ispita iz oblasti procene rizika predviđenog Pravilnikom o programu, načinu i troškovima polaganja stručnog ispita, postupku izdavanja i izgledu licence za procenu rizika. Pored toga, namenjena je i za polaganje stručnog ispita zaštite od požara predviđenog Pravilnikom o posebnoj obuci i polaganju stručnog ispita iz oblasti zaštite od požara. Takođe, namenjena je i svim pripadnicima interventno-spasilačkih službi (sektor za vanredne situacije, policija, vojska, služba hitne medicinske pomoći, gorska služba za spasavanje, jedinice civilne zaštite opšte i posebne namene, dobrovoljna vatrogasna društva) koji se u svom radu susreću sa reagovanjem u uslovima katastrofa, ali i zaposlenima u organima državne uprave, autonomne pokrajine i jedinica lokalne samouprave na poslovima koji se odnose na upravljanje rizicima od katastrofa. I na kraju, zbirka je namenjena istraživačima iz oblasti studija katastrofa, kao i studentima Univerziteta u Beogradu, Fakulteta bezbednosti, Kriminalističko-policijskog univerziteta, Geografskog fakulteta i drugih srodnih institucija. Referenca - Cvetković, V., Filipović, M., & Gačić, J. (2019). Zbirka propisa iz oblast upravlјanja rizicima od katastrofa. Beograd: Naučno stručno društvo za upravlјanje rizicima u vanrednim situacijama.

PUBLIKACIJE U IZDANJU NAUčNO-STRUČNOG DRUŠTVA ZA URVS